Η πλάνη του ενιαίου κράτους και της διχοτόμησης

 

Ανδρέας Θεοφάνους*

15/01/2009

Όσο προχωρούν οι συνομιλίες για λύση του Κυπριακού χωρίς να διαφαίνεται ουσιαστική πρόοδος τόσο πιο εμφανής είναι η σύγχυση που παρατηρείται. Και τούτο επειδή αφ΄ενός έχουν ήδη υπάρξει σοβαρά λάθη σε θέματα τακτικής αλλά και ουσίας και αφ΄ετέρου παρατηρείται μια τάση έλλειψης σαφούς προσανατολισμού.

 

Συχνά όταν γίνεται λόγος για επιστροφή στο Σύνταγμα του 1960 ή για μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, η συναφής αναφορά ακόμα και από τους πιο υψηλά ιστάμενους πολιτειακούς αξιωματούχους είναι «για μετεξέλιξη του ενιαίου κράτους σε διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία».  Είναι ανακριβής, λανθασμένη και παραπλανητική η αναφορά σε «ενιαίο κράτος του 1960».  Άλλη πλάνη είναι ότι για χρόνια τώρα η ελληνοκυπριακή πολιτική ηγεσία αναφέρει ότι ο στόχος της τουρκικής πλευράς είναι η διχοτόμηση.  Και εδώ υπάρχει μια υπεραπλούστευση.  Τα δύο αυτά καθοριστικά θέματα πρέπει να ξεκαθαρισθούν.

 

Αρχίζοντας από το πρώτο πρέπει να τονισθεί ότι το Σύνταγμα του 1960 δεν προνοούσε ενιαίο κράτος.  Εάν ήταν ενιαίο το κράτος θα είχαμε αποφύγει αρκετές από τις προστριβές οι οποίες ακολούθησαν.  Το Σύνταγμα του 1960 μπορεί να περιγραφεί ως μια μορφή συναινετικής δημοκρατίας (consociational democracy) , το οποίο βασιζόταν στη διαρχία ή στην καλύτερη περίπτωση ήταν μια μορφή διοικητικής ομοσπονδίας.  Παράλληλα όμως δεν υπήρχαν οι γεωγραφικοί διαχωρισμοί ή η γεωγραφική βάση για ομοσπονδία.  Εν ολίγοις η διοικητική ομοσπονδία ή η διαρχική μορφή συναινετικής δημοκρατίας δεν στηριζόταν πάνω σε γεωγραφική βάση καθ’ ότι ο πληθυσμός ήταν ανάλογα διασκορπισμένος σε ολόκληρο το νησί.  Σημαντικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι σε καμία περιοχή οι Τουρκοκύπριοι δεν ήταν πλειοψηφία.  

 

Θα ήταν η υλοποίηση των 13 σημείων του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου που κατατέθηκαν ως τροφή για σκέψη το 1963, που θα οδηγούσε σε ενιαίο κράτος.  Μπορεί επίσης να λεχθεί ότι η συμφωνία στην οποία πλησίασαν κατά τη διάρκεια των ενισχυμένων διακοινοτικών συνομιλιών οι Κληρίδης-Ντενκτάς την περίοδο από το 1972 και λίγο πριν την τουρκική εισβολή ήταν στη βάση ενός ενιαίου κράτους με στοιχεία τοπικής και κοινοτικής αυτοδιοίκησης σε θέματα χαμηλής πολιτικής. 

 

Σε σχέση με το δεύτερο θέμα, τη διχοτόμηση, υπογραμμίζεται ότι η Τουρκία ήταν αντίθετη στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και ταυτόχρονα δεν αποδεχόταν τη δημιουργία ενός (δεύτερου) ανεξάρτητου ελληνικού κράτους στην Κύπρο.  Μετά το 1974 η Τουρκία δεν δεχόταν καν την ιδέα των δύο εντελώς ανεξάρτητων κρατών ή ακόμα και της διπλής ενώσεως καθ’ ότι αυτό θα δημιουργούσε νέες γεωστρατηγικές ισορροπίες τις οποίες η Τουρκία δεν επιθυμούσε.  Η Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη πλέον επιθυμεί να έχει ένα καθοριστικό ρόλο (μονοπωλιακό εάν είναι δυνατό) στην Ανατολική Μεσόγειο. 

 

Εκείνο που εμμέσως πλην σαφώς συζητείται σήμερα – πέντε χρόνια μετά την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν - και ας αρνούνται πολλοί να το δουν, είναι η διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η δημιουργία δύο συνιστώντων οντοτήτων περιορισμένης κυριαρχίας με ξένη (κυρίως τουρκική) κηδεμόνευση, καθώς και μιας τρίτης ισχνής συνομοσπονδιακής αρχής.  Η Τουρκία δεν διαπραγματεύεται το καθεστώς των εγγυήσεων της ενώ παράλληλα δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα ύπαρξης της Κυπριακής Δημοκρατίας.  

 

Επίσης στις προτάσεις της η Άγκυρα (τις οποίες καταθέτει η τουρκοκυπριακή ηγεσία) καθιστά σαφές ότι καμία απόφαση υψηλής πολιτικής δεν θα μπορεί να ληφθεί χωρίς την έγκριση της τουρκο(κυπριακής) πλευράς.  Επί τούτου ας μην ξεχνούμε το τι είχε πει ο Ετζεβίτ στον αείμνηστο Ανδρέα Χριστοφίδη σε ανύποπτο χρόνο: «ότι θα είστε τυχεροί εάν εξασφαλίσετε τη διχοτόμηση».  Eπισημαίνεται ότι η «ελληνοκυπριακή οντότητα» ή «συνιστών κράτος» που θα προκύψει από μια τέτοια λύση θα βρίσκεται ενώπιον συνεχών δυσχεριών και προστριβών ενώ παράλληλα θα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της δημογραφικής αλλοίωσης. Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό – ελλείψει σωστής στοχοθέτησης και στρατηγικής – τουλάχιστον όταν προβαίνουμε σε αξιολογήσεις ή εξαγγελίες και προς τα έσω και προς τα έξω να ακριβολογούμε και να έχουμε υπ’ όψιν μας τα σωστά δεδομένα.

 

*Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων.

 

 

 

Καταγγέλλω διεθνώς την Τουρκία

 

Ο διά βίου Επίτιμος Δήμαρχος Αμμοχώστου, Νομικός και Πρέσβης ε.τ., Ανδρέας Πούγιουρος, απευθύνει έκκληση προς όλες τις Κυβερνήσεις του κόσμου και καλεί τους Πρέσβεις των χωρών αυτών στην Κύπρο να διαβιβάσουν στις πρωτεύουσές τους, για πολλοστή φορά αυτή την έκκληση του ιδίου, των 60.000 προσφύγων της πόλεως Αμμοχώστου και των χιλιάδων άλλων προσφύγων της Επαρχίας Αμμοχώστου, και όλων των άλλων πόλεων, κωμοπόλεων και χωριών της Κύπρου, καθώς επίσης και ολόκληρου του λαού της Κύπρου που υποφέρουν για 35 τόσα χρόνια κάτω από την μπότα ενός ξένου κατακτητού, της Τουρκίας που παράνομα και ενάντια στο διεθνές δίκαιο εισέβαλε και κατέκτησε τη μισή σχεδόν Κύπρο, προκάλεσε απερίγραπτα εγκλήματα, μας έδιωξε βιαίως από τα σπίτια και τις περιουσίες μας και αρνείται να μας επιτρέψει να ασκήσουμε το αναφαίρετο δικαίωμα της πολυπόθητης επιστροφής στις πατρογονικές μας εστίες τες οποίες παρέδωσε σε Τούρκους εποίκους από την Τουρκία.

 Σε ποίον αιώνα άραγε ζούμε; Πράγματι εισερχόμαστε στο έτος 2009; Tι κάνουν γι’ αυτή την τραγωδία τα άλλα έθνη του κόσμου; Υπνώττουν και δεν βλέπουν αυτή τη μεγάλη καταστροφή, αυτό το όνειδος του πολιτισμού μας που συντελείται στην Κύπρο μας κάθε μέρα για 35 τώρα χρόνια;

Η ελληνοκυπριακή πλευρά που είναι το 82% του πληθυσμού από το 1974 μέχρι σήμερα έκανε πάρα πολλές οδυνηρές και εις βάρος της υποχωρήσεις για να βρεθεί μια δίκαιη, βιώσιμη, λειτουργική λύση με όλες τες ελευθερίες και ανθρώπινα δικαιώματα σεβαστά για όλους, δυστυχώς όμως, η τουρκική πλευρά, δηλ. η Τουρκία, δεν έκαμε καμία απολύτως υποχώρηση, δεν επέτρεψε ούτε σ’ ένα πρόσφυγα να επιστρέψει στο σπίτι του, δεν επέτρεψε ούτε, σ’ αυτό το κομμάτι της πόλης μας της Αμμοχώστου που είναι ακατοίκητο, να κατοικηθεί από τους νομίμους κατοίκους της.

Πόση βαρβαρότητα!! Βοηθήστε τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Δημήτρη Χριστόφια ο οποίος απέδειξε διεθνώς τη γνήσια βούληση του ιδίου και των Ελληνοκυπρίων πολιτών να προχωρήσουν σε μια δίκαιη και βιώσιμη λύση, δίκαιη για όλους τους πολίτες της Κύπρου, να προχωρήσει στο ποθητό για όλους τέρμα.

 Δυστυχώς όμως, από την άλλη πλευρά, ακούαμε τις δηλώσεις του Ερντογάν που θαύμασε τις παράνομες στρατιωτικές παρελάσεις του κατακτητή στο ψευδοκράτος, να λέει ότι «Η Τουρκία υποστηρίζει την εγκαθίδρυση ενός συνεταιρισμού που να στηρίζεται σε δύο ιδρυτικά κράτη, με ισότιμο καθεστώς και πολιτική ισότητα. Η λύση του Κυπριακού», λέει, «μπορεί να βρεθεί μόνο στη βάση δύο ίσων λαών, δύο ισοτίμων ιδρυτικών κρατών, κ. λ. π.».

Ο Μεχμέτ Ταλάτ, ο εκπρόσωπος των Τουρκοκυπρίων δυστυχώς κάνει σχεδόν παρόμοιες δηλώσεις με τον Ερντογάν. Αυτές οι δηλώσεις στηρίζονται και θα στηρίζονται στη δύναμη των κατοχικών όπλων, στον εκβιασμό, τα τετελεσμένα, στην κατοχή, στον εποικισμό, τον επεκτατισμό της Τουρκίας που κομπαστικά δηλώνει ότι είναι εγγυήτρια δύναμη, ενώ με τα εγκλήματά της έπαυσε προ πολλού να ισχύει ως εγγυήτρια δύναμη.

Γι’ αυτό, πολλές φορές ζήτησα από τα Ηνωμένα Εθνη και όλα τα κράτη του κόσμου να διατάξουν την Τουρκία και τα στρατεύματά της και τους εποίκους να φύγουν από την Κύπρο, και τότε κάτω από την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης που αποτελούμε μέλος της να βρούμε τη δίκαιη και βιώσιμη λύση, ωφέλιμη για όλους γενικά τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας η οποία αναγνωρίζεται απ’ όλα τα κράτη, και όχι να επιζητούμε τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Διχοτόμηση και τουρκική επικυριαρχία ποτέ.

 Ευχόμαστε πως με την έλευση του καινούριου χρόνου, τα Ηνωμένα Εθνη και όλα τα κράτη μέλη που απαρτίζουν τον διεθνή οργανισμό, ν’ αλλάξουν πορεία και θα πουν «τέλος στην αποικιοκρατία στην Κύπρο και τέλος στην αδικία, τέλος στην εισβολή και κατοχή», για να θριαμβεύσει η ειρήνη, η ενότητα, η δικαιοσύνη, η ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους τους κατοίκους της Μεγαλονήσου μας.

*O Ανδρέας Χ. Πούγιουρος είναι Νομικός, Ισόβιος Επίτιμος Δήμαρχος Αμμοχώστου, Πρέσβης ε. τ.

 

Ντοκουμέντα: Αποκαλύψεις για το 1974

ΤΗΣ ΦΑΝΟΥΛΑΣ ΑΡΓΥΡΟΥ

Μια σειρά αποκαλυπτικών εγγράφων, που αναφέρονται στο πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, καθώς και στο ρόλο της Μεγάλης Βρετανίας κατά τη χρονική αυτή περίοδο, παρουσιάζει η «Σ» από σήμερα και για τις προσεχείς ημέρες.

Πρόκειται για έγγραφα που αποδεσμεύθηκαν πριν από λίγο καιρό, δίχως, ωστόσο, να γνωστοποιηθεί η αποδέσμευσή τους. Παρ’ όλον ότι οι κύριοι φάκελοι για το θέμα αποφασίστηκε όπως παραμείνουν κλειστοί για ορισμένες ακόμα δεκαετίες(!), εντούτοις, έπειτα από επίμονες έρευνες, κατορθώσαμε να εντοπίσουμε, στο λαβύρινθο του Κρατικού Αρχείου, τις δύο σημαντικότατες και ογκωδέστατες αυτές εκθέσεις. Οι οποίες, όχι μόνο μάς φανερώνουν αρκετά στοιχεία που δεν γνωρίζαμε έως σήμερα, αλλά επιβεβαιώνουν, επιπροσθέτως, και τα όσα λέγονταν από τη δική μας πλευρά, δίχως, μέχρι τη στιγμή, τεκμηρίωση, για το ρόλο των Βρετανών έναντι της Κύπρου. Τα έγγραφα δίνουν, επίσης, τη δυνατότητα, άλλες ερμηνείες και συνεκδοχές της πραγματικότητας, οι οποίες υπονοούνται στο μυαλό καθενός, να έρθουν στο φως και να συζητηθούν.

Ευθύνες της Μεγάλης Βρετανίας
Οι εκθέσεις αυτές αποτελούνται, στο σύνολό τους, από 250 σελίδες. Και η κάθε σελίδα είναι μια νέα πληγή στην τραγωδία της πατρίδας μας και στα βάσανα του λαού μας.
Οι ευθύνες της Μεγάλης Βρετανίας τόσο για το πραξικόπημα όσο και για την τουρκική εισβολή, όχι μόνο επιβεβαιώνονται, αλλά και «επικυρώνονται», κατά μία έννοια, μέσα από τις ίδιες τις βρετανικές εκθέσεις, που συνιστούν μαρτυρίες για την ανοχή, τη συνενοχή, τον προσχεδιασμό, τη συμπαράσταση και την απραξία των Άγγλων, για τη βάναυση καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του κυπριακού λαού, αλλά και την απάνθρωπη απάθεια στα όσα διαδραματίστηκαν εις βάρος της Κύπρου, τα οποία ακόμη βιώνει, λόγω της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής. Εμφαίνεται, κατά αναντίλεκτο τρόπο, μέσα από τις μαρτυρίες αυτές, ότι οι εγγυητές της ασφάλειας της Κύπρου, Βρετανοί, παρακολουθούσαν, και υποβοηθούσαν την τουρκική εισβολή, αρνούμενοι, πεισματικά, βοήθεια προς τους Ελληνοκυπρίους, και εγκαταλείποντάς τους, όπως και το 1958, ως πρόβατα στην τουρκική σπάθη, έστω κι αν γνώριζαν εκ των προτέρων, ότι η σφαγή θα ήταν η αναπόφευκτη μοίρα των Ελλήνων της Κύπρου.

Ιστορική αλήθεια
Αυτή είναι η ιστορική αλήθεια για τη βάρβαρη τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου, αλλά και για τη στάση τής… κατά τα άλλα, εγγυήτριας δύναμης της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μεγάλης Βρετανίας.
Ακόμη κάτι, όμως, που προκύπτει ξεκάθαρα από τις εκθέσεις αυτές, είναι η γενναιότητα (που αναγνωρίζεται και από τους ίδιους τους συγγραφείς της) και η ανδρεία που επέδειξαν οι Ελληνοκύπριοι, που με άδεια χέρια, σχεδόν, αμύνθηκαν απέναντι στο βάρβαρο και πάνοπλο εισβολέα, καθυστερώντας την υλοποίηση των σχεδίων του. Γι’ αυτό και οι εγγυητές - συνεργάτες της επιτέλεσης του εγκλήματος, δεν επέτρεψαν την αρωγή ακόμη και στοιχειώδους βοήθειας προς τα θύματα, μήπως και ναυαγήσουν τα σχέδια της Άγκυρας...
*Αρχίζουμε τη δημοσίευση των εγγράφων, με τη σύντομη έκθεση που ετοιμάστηκε από την Πτέρυγα της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας, η οποία αναφέρεται περισσότερο στο πραξικόπημα. Στη συνέχεια, θα παραθέσουμε την εκτενή έκθεση, που συνέταξε ο Διοικητής των Βρετανικών Δυνάμεων Μέσης Ανατολής, οι οποίες σταθμεύουν στο Ακρωτήρι.

Συνεργασία ΕΟΚΑ Β’ - Βρετανών
Προετοιμασίες Βρετανών για αντιμετώπιση του πραξικοπήματος
Στελέχη της ΕΟΚΑ Β’ είχαν άμεση σχέση με τις στρατιωτικές Αρχές των Βρετανών στην Κύπρο, στις οποίες διαβίβαζαν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με το σχεδιαζόμενο πραξικόπημα.
Απόρρητη στρατιωτική έκθεση ημερ. 25 Μαρτίου 1975 φανερώνει τα εξής:
1) Μεταξύ 8 και 9 Ιουλίου 1974 οι Βρετανοί ξεκίνησαν μιαν άσκηση επί χάρτου, η οποία θα εξελισσόταν σε κύρια άσκηση ενωρίς τον Αύγουστο του 1974. Για πρώτη φορά γινόταν χρήση της Αστυνομίας της ΡΑΦ σε συνεργασία με το Κέντρο Επιχειρήσεων Μέσης Ανατολής που βρίσκεται στη Βάση Ακρωτηρίου. Η άσκηση περιελάμβανε και «εκκένωση» των βρετανικών οικογενειών από τα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας και μεταφορά τους στις βρετανικές βάσεις..
2) Το Κέντρο Ενόπλων Βρετανικών Δυνάμεων Μέσης Ανατολής (Ακρωτήρι) είχε πάρει μυστικές πληροφορίες από τρεις τουλάχιστον πηγές της ΕΟΚΑ Β’ για τις πιθανότητες πραξικοπήματος κατά τη διάρκεια του 1974. Η πρώτη ήταν στις 28 Φεβρουαρίου 1974, όταν πηγή τούς είχε δηλώσει ότι ο Στρατηγός Γρίβας είχε πολεμήσει στον εμφύλιο στην Ελλάδα και δεν ήθελε να ρίξει την Κύπρο στην ίδια κατάσταση. Όμως, η νέα ηγεσία της ΕΟΚΑ Β’ δεν ήταν της ίδιας γνώμης, και σίγουρα θα δρούσε εναντίον της κυβέρνησης. Η δεύτερη ήταν στις 9 Μαρτίου 1974, όταν μέλος των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών συναντήθηκε με ταγματάρχη της ΕΟΚΑ Β’, ο οποίος στη συνέχεια αναγνωριζόταν με το ψευδώνυμο «Χίππο». Ο Χίππο ρώτησε πόσο χρόνο χρειαζόντουσαν οι βρετανικές Αρχές στην περιοχή Λεμεσού να περάσουν ένα μήνυμα σε όλες τις υπό τον έλεγχό τους οικογένειες. Ο Βρετανός συνομιλητής του τού απάντησε «τέσσερις ώρες». Ο Χίππο είπε ότι μια ώρα θα ήταν πιο κοντά σ’ ό,τι είχε υπ’ όψιν του. Και, στη συνέχεια, διαβεβαίωσε, ουσιαστικά, ότι καμία βρετανική οικογένεια θα πάθαινε το παραμικρό, ως αποτέλεσμα αλλαγής στην πολιτική κατάσταση στο νησί. Συζήτησε, δε, ανοικτά την ανάγκη συνεργασίας με τους Βρετανούς σε περίπτωση ένοπλης εμπλοκής στην πόλη (Λεμεσός). Η τρίτη ήταν στις 2 Ιουλίου 1974, όταν δόθηκε η πληροφορία ότι οι «πολεμιστές της πόλης» τέθηκαν σε πλήρη ετοιμότητα από την 1ην Ιουλίου 1974 και ήταν κάτω από τον απευθείας έλεγχο των Ελλήνων αξιωματικών. Είχαν διανεμηθεί όπλα και τεθεί οι στόχοι. Η πηγή είπε στους Βρετανούς ότι το Εφεδρικό και η Κυπριακή Αστυνομία θα αντιμετωπίζονταν από την Εθνική Φρουρά και πως η όλη επιχείρηση θα διαρκούσε 4 ώρες.

Στις 16 Ιουλίου η ΕΟΚΑ Β' είχε πλήρη έλεγχο της κατάστασης στη Λεμεσό. Ο Συνταγματάρχης Σιρμόπουλος βρισκόταν σε επαφή με τις βρετανικές Αρχές, μέσω του δικηγόρου από τη Λευκωσία Τσιρίδη, ο οποίος εκτελούσε χρέη διερμηνέα. Ο Συνταγματάρχης εξέφρασε το μεγάλο θαυμασμό του προς τα βρετανικά στρατεύματα, στα οποία είχε υπηρετήσει, και βοήθησε στην επιστροφή των οικογενειών στη Λεμεσό, παραχωρώντας ως σύνδεσμο τον Ταγματάρχη Ανεβλαβή (Anevlavis). Και, για να υπερτονίσει τη συνεργασία του, ενημέρωσε εκ των προτέρων τους Βρετανούς, ότι σκόπευε να κόψει το ρεύμα στην περιοχή Πάφου, που θα επηρέαζε και τις Βάσεις.

Μήνυμα προς Τουρκοκυπρίους
Σε άλλη συνάντηση που είχε ο κ. Σιρμόπουλος με αξιωματούχους των Βάσεων, οι τελευταίοι τού εξήγησαν ότι η απομάκρυνση του Μακαρίου ήταν αναγκαία, καθώς η Βρετανία ήταν εγγυήτρια δύναμη... Ο Συνταγματάρχης δέχθηκε τις διαβεβαιώσεις των Βρετανών και ζήτησε από απ’ αυτούς να περάσουν το ακόλουθο μήνυμα προς τους Τουρκοκύπριους στη Λεμεσό:
«Έχω δώσει εντολές προς την Εθνική Φρουρά, κάτω από την αρμοδιότητά μου, να μην αναμειχθεί σε κανένα περιστατικό με τους Τουρκοκύπριους. Επιθυμώ τη διατήρηση της ειρήνης σ’ όλη την περιοχή Λεμεσού. Έχω δώσει οδηγίες, όπως τιμωρηθούν τα μέλη της Εθνικής Φρουράς που πυροβόλησαν το πρωί της 17ης Ιουλίου. Επαναλαμβάνω, δεν έχουμε τίποτα με την τουρκική κοινότητα Λεμεσού και θέλουμε να επιστρέψουμε σε σταθερή και ειρηνική κατάσταση το συντομότερο δυνατό. Δεν υπάρχει απειλή για την τουρκική κοινότητα από άνδρες κάτω από τη δική μου διοίκηση».

Η τουρκική αεροπορία «επιχειρεί» στην Κύπρο στις 18 Ιουλίου
Μεταξύ άλλων εγγράφων εντοπίσαμε και τηλεγράφημα του τότε Υπ. Αρμοστή της Βρετανίας στη Λευκωσία, Όλβερ, ημερ. 18 Ιουλίου 1974, ο οποίος έδωσε την εξής πληροφορία στο Λονδίνο:
«Στις 11.00 τοπική ώρα, έξι (6) αεροπλάνα (δύο έχουν στα σίγουρα εντοπιστεί ως τουρκικά Φ84S) πέταξαν πάνω από τη χερσόνησο της Καρπασίας. Δύο πέταξαν πάνω από την Κερύνεια, με προορισμό πιο βαθιά στη νήσο. Ένα αεροπλάνο πέρασε και πάνω από τον Άγιο Νικόλαο.
Θα ήθελα να τονίσω ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα και η ενδοκοινοτική κατάσταση παραμένουν σε πλήρη ηρεμία. Τίποτα δεν υπάρχει. Υπήρξε πρόκληση (από τουρκική αεροπορία)».

  

                  ΦΑΚΕΛΟΙ

         Του ΑΝΔΡΕΑ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ

 

Εκπλήξεις και συγχύσεις

Ένα από τα πολύ σημαντικά θέματα που συζητιούνται σε σχέση με την πορεία του Κυπριακού καθώς και τις προεδρικές εκλογές, είναι αυτό της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας ως λύσης. Είναι προφανές ότι ένας λαός, ο οποίος αντιμετωπίζει στην ουσία ένα υπαρξιακό πρόβλημα, πρέπει να συζητήσει κάθε πτυχή της μορφής της λύσης και να αναλύσει όλες τις προεκτάσεις της. 

Δεν είναι λάθος να συζητούμε το περιεχόμενο της λύσης, είναι όμως λάθος και άσοφο να μην μπορούμε να το πράξουμε πολιτισμένα μέσα σε ήπιο και εποικοδομητικό πνεύμα.  Άσοφο ήταν και το γεγονός ότι όλα αυτά τα χρόνια αρκούμαστε σε αντιφατικά συνθήματα, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε σε πολύ σοβαρά αδιέξοδα.  Μετά τα τόσα αντιφατικά συνθήματα και τα αδιέξοδα ήρθε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, το οποίο έστειλε ξεκάθαρα μηνύματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν.  Μεταξύ άλλων, παρατηρήθηκε ότι υπήρχε διάσταση από το τι ανάμενε ο λαός σε σχέση με το τι συζητούσε η πολιτική ηγεσία. Ενδεχομένως να υπάρχει μια τέτοια διάσταση και σήμερα...

 Το Φάκελο έγραψε ο Ανδρέας Θεοφάνους

Διζωνική και Ευρωπαϊκή λύση

 Το ζητούμενο δεν είναι κατά πόσον θα έχουμε «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία» ή «Ευρωπαϊκή λύση».  Το ζητούμενο είναι όπως ο ιστορικός συμβιβασμός αποκτήσει σαφές περιεχόμενο και με τρόπο που να συμβαδίζει με τις αρχές του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, ένα τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να στηριχθεί στις ακόλουθες αρχές:

1. Η λύση θα προκύψει μέσα από τη συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.

   1. Κατάργηση των Συνθηκών Εγγυήσεων και Συμμαχίας και αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων. Για μια μεταβατική περίοδο θα υπάρχουν ρυθμίσεις στα πλαίσια του ΟΗΕ και της ΕΕ.  Θα υπάρχει κυπριακός στρατός σε επαγγελματική βάση στα πλαίσια των συμβατικών υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας έναντι της ΕΕ.
   2. Η λύση θα διασφαλίζει την αποκατάσταση της ενότητας της οικονομίας και κοινωνίας καθώς και την αποτελεσματικότητα του κράτους.
   3. Η φιλοσοφία της δικοινοτικότητας θα είναι αναπόσπαστο αλλά όχι αποκλειστικό στοιχείο της λύσης.  Η διζωνικότητα θα είναι χαλαρής μορφής και οι ρυθμίσεις που θα γίνουν θα είναι τέτοιες που να μην εμποδίζονται οι τρεις βασικές ελευθερίες.
   4. Ο εποικισμός θα πρέπει να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά.  Θα υπάρχει μόνιμη ρήτρα για περιορισμό του αριθμού των Τούρκων υπηκόων που θα μπορούν να εισέλθουν και να εγκατασταθούν στην Κύπρο.
   5. Η Κεντρική Κυβέρνηση θα περιβληθεί με εκείνες τις εξουσίες που θα της επιτρέπουν να λειτουργεί αποτελεσματικά. Οι νόμοι του ομοσπονδιακού κράτους πρέπει να υπερισχύουν των νόμων των πολιτειών εκτός εάν αποφασίσει περί του αντιθέτου το Ανώτατο Δικαστήριο.  Διπλές πλειοψηφίες και μάλιστα ισχυρές (⅔) θα ισχύουν μόνο στην περίπτωση συνταγματικών μεταρρυθμίσεων.
   6. Το Ανώτατο Δικαστήριο θα αποτελείται από 4 Ελληνοκύπριους, 4 Τουρκοκύπριους και 1 που θα επιλέγεται από τις μικρότερες κοινότητες εκ περιτροπής.  Πρόεδρος θα είναι ο γηραιότερος.
   7. Για την αποτελεσματικότητα της εκτελεστικής εξουσίας και δημοκρατικότητας θα εισαχθεί η καινοτομία του Αμερικανικού συστήματος εκλογής Προέδρου και Αντιπροέδρου με την προσθήκη ότι ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος δεν θα προέρχονται από την ίδια κοινότητα.  Η σύνθεση του Υπουργικού Συμβουλίου θα είναι στη βάση της αναλογίας 70:30.  Η Άνω Βουλή θα είναι στη βάση 50:50 και η Κάτω Βουλή στη βάση 75:25.
   8. Η Τουρκοκυπριακή πολιτεία θα έχει υπό τη διοίκησή της ποσοστό εδάφους 27,5%.  Επιπρόσθετα του εδάφους που θα επιστραφεί θα δοθεί και μεγαλύτερο μήκος ακτών στην ελληνοκυπριακή πολιτεία.  Όλοι οι πρόσφυγες θα έχουν το δικαίωμα επιστροφής. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα και αν ακόμα επιστρέψουν όλοι οι πρόσφυγες θα υπάρχει τουρκοκυπριακή πλειοψηφία στην υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση περιοχή.
   9. Η περαιτέρω μετεξέλιξη του κράτους είναι δυνατή εάν, στην πορεία του χρόνου, οι εξελίξεις είναι τέτοιες ώστε να εμπεδωθεί μια λειτουργική ομοσπονδία στην οποία ο παράγων «ζώνη» να έχει μειωμένη σημασία. Τότε, μετά από τη συναίνεση και των δύο πλευρών, αρκετές πρόνοιες θα μπορούν να διαφοροποιηθούν περαιτέρω.
   10. Είναι προφανές ότι θα πρέπει να συζητηθούν όλα αυτά τα θέματα και να γίνει επαναξιολόγηση του ζητήματος αυτού, όχι για σκοπούς απόρριψης αλλά για μια δημιουργική κατάληξη. Δεν είναι δυνατό για λόγους πολιτικής ορθότητας ή θρησκευτικής ευλάβειας να τα αποφεύγουμε. 

Εξ ορισμού η παρούσα συνοπτική ανασκόπηση δεν καλύπτει όλα τα ζητήματα.  Σκοπός της είναι να συμβάλει σε ένα γόνιμο διάλογο. Πάντως ένα αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η φιλοσοφία που εμπερικλείεται στο Σχέδιο Ανάν δεν μπορεί να οδηγήσει σε μια βιώσιμη και λειτουργική λύση. Αντίθετα ένα μοντέλο με στοιχεία λειτουργικής ομοσπονδίας και χαλαρής διζωνικότητας μπορεί να αποβεί η χρυσή τομή.

Ποια Διζωνική θέλουμε ως λύση;

Ένα κεφαλαιώδους σημασίας θέμα – η οικονομική διάσταση της λύσης του Κυπριακού – δεν συζητήθηκε ούτε εξετάσθηκε επαρκώς. Και υπάρχουν πολλές πτυχές (π.χ. δημοσιονομική πολιτική, νομικό νομισματοπιστωτικό πλαίσιο, ταμείο κοινωνικών ασφαλίσεων, αναπτυξιακή και κοινωνική πολιτική, πολιτική ανταγωνισμού, κλπ).  Για να κατανοηθεί το θέμα αυτό καλύτερα, αναφέρονται μόνο δύο από τα πολλά ζητήματα:

 (α) η εισαγωγή του ευρώ και

(β) οι διαφορές μεταξύ χαλαρής και αυστηρής διζωνικότητας.

(α) Η σημασία της ένταξης στην ΟΝΕ και της εισαγωγής του ευρώ: εξ ορισμού με την ένταξή μας στην ΟΝΕ δημιουργούνται προϋποθέσεις για μια πιο ενοποιημένη οικονομία. Ταυτόχρονα από την ένταξη αυτή απορρέουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις περιλαμβανομένων της ανάγκης για δημοσιονομική πειθαρχία και σταθερότητα.  Είναι προφανές ότι απαιτείται συντονισμός και πρωτοκαθεδρία στην Κεντρική Κυβέρνηση για συναφή θέματα.

 Επιπρόσθετα, το ευρώ θα αποτελεί το κοινό εθνικό νόμισμα. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις είναι δυνατό να ενισχυθούν αρκετά οι ενοποιητικές τάσεις.

(β) Χαλαρή και ισχυρή διζωνικότητα: διαχρονικά οι τουρκοκυπριακές θέσεις παρέπεμπαν/ουν σε δύο, σχεδόν, εθνικά ομοιογενή κρατίδια τα οποία θα συνδέονται με μια χαλαρή σχέση. Από την άλλη όμως απαιτούσαν/απαιτούν οι Τουρκοκύπριοι τη λήψη μέτρων για σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου χωρίς τη δημιουργία μιας ενιαίας οικονομίας. Οι τουρκοκυπριακές θέσεις κατ΄ουσίαν συνεπάγονται μια αυστηρή διζωνικότητα όπου θα υπάρχουν ουσιαστικές απαγορεύσεις σε θέματα εγκατάστασης. Στο θέμα των περιουσιών η τουρκοκυπριακή φιλοσοφία παραπέμπει σε ανταλλαγές και αποζημιώσεις.

Είναι προφανές ότι η αυστηρή διζωνικότητα δεν προάγει μια ενοποιημένη κοινωνία και οικονομία. Ούτε προάγεται η ομαλή σύγκλιση βιοτικού επιπέδου και παραγωγικότητας. Από την άλλη με τη χαλαρή διζωνικότητα είναι δυνατό να επιλυθεί σε πολύ καλύτερο βαθμό και το περιουσιακό και παράλληλα να εφαρμοσθούν και οι τρεις βασικές ελευθερίες. Εξίσου σημαντικό είναι να κατανοηθεί ότι με τη χαλαρή διζωνικότητα είναι δυνατό να εξασφαλισθεί η ενότητα του κράτους και ταυτόχρονα να προωθηθεί η σύγκλιση των οικονομικών δεικτών.

Το θέμα των εποίκων και οι προεκτάσεις

Ενώ οι Ελληνοκύπριοι έχουν αποδεχθεί τον ιστορικό συμβιβασμό, έχουν ενώπιόν τους το, ζωτικής σημασίας, θέμα των εποίκων. Οι Τουρκοκύπριοι αποτελούν πλέον μειοψηφία στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου. Πέραν αυτού υπάρχει σοβαρός προβληματισμός για τα δημογραφικά δεδομένα και τον τρόπο που εξελίσσονται.

              

Εκ των πραγμάτων η παρουσία χιλιάδων εποίκων από την Τουρκία στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου διαφοροποιεί και την ταυτότητα των Τουρκοκυπρίων.  Εξ ορισμού για να καταστεί εφικτή η συμβίωση ενός λαού σε μια κοινή πατρίδα θα πρέπει να υπάρχει ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής οραματισμών και επιδιώξεων. Πολλοί διερωτώνται εάν στην Κύπρο υπάρχει ένας τέτοιος κοινός παρονομαστής.

Εν ολίγοις διαφαίνεται ότι για την επίλυση του Κυπριακού στα πλαίσια ενός ομοσπονδιακού μοντέλου και για διαρκή ειρήνη, ομαλότητα και δημιουργική συμβίωση, είναι απαραίτητο όπως αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά το θέμα των εποίκων. Επιπρόσθετα, ακόμα και στην περίπτωση ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ θα πρέπει να υπάρχει μόνιμη ρήτρα δια της οποίας να υπάρχουν ουσιαστικοί περιορισμοί στην εγκατάσταση Τούρκων στην Κύπρο.

Πολυεθνικά κράτη και Κύπρος

Η περίπτωση των διεθνικών και πολυεθνικών κρατών, ολοένα και περισσότερο απασχολεί τη διεθνή κοινότητα. Ένα από τα ζητούμενα στο σημερινό διεθνές περιβάλλον είναι πολιτικά συστήματα ειρηνικής και δημιουργικής διαβίωσης των διαφόρων εθνοτήτων σε συγκεκριμένα κράτη ή περιοχές.

Σημειώνεται ότι μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου παρατηρήθηκε μια αυξημένη τάση για τριβές διαφόρων εθνικών κοινοτήτων και πολλές φορές συγκρούσεις σε διάφορες χώρες ή και περιοχές του κόσμου.  Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στον κατακερματισμό της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας.

Το μεγάλο ζήτημα που τίθεται είναι η μελέτη των παραγόντων που συμβάλλουν αφενός στη δημιουργική και ειρηνική συμβίωση και αφετέρου στη διάλυση κρατών.  Το θέμα αυτό απασχόλησε διεθνές συμπόσιο με τίτλο "Ethnic Division of Polity and Society in Post-Civil War and Under-Conflict Nations: Cyprus, Lebanon, Former Yugoslavia, Iraq and Israel/Palestine" στο Τόκιο στις 28 Ιανουαρίου, 2007.  Ένα από τα συμπεράσματα του διεθνούς αυτού συμποσίου ήταν ότι σε δικοινοτικές ή/και πολυεθνικές χώρες είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αντικρίζονται τα άτομα όχι μόνο ως μέλη των συγκεκριμένων εθνικών κοινοτήτων στις οποίες ανήκουν, αλλά και ως ισότιμοι πολίτες. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να συμβάλει στην επίλυση προβλημάτων τα οποία πολλές φορές έχουν και ενδογενή και εξωγενή χαρακτήρα. 

Πέραν τούτου διαφαίνεται ότι εάν το ομοσπονδιακό σύστημα είναι συγκροτημένο στη βάση πολιτειών/κρατιδίων με συγκεκριμένο εθνοτικό χαρακτήρα, τότε το όλο σύστημα, μάλλον, θα είναι προβληματικό.  Σημειώνονται (εκτός από την πρώην Γιουγκοσλαβία) η περίπτωση του Λιβάνου, το βελούδινο διαζύγιο μεταξύ Τσεχίας και Σλοβακίας καθώς και η πραγματικά αφόρητη κατάσταση στο Ιράκ. Ακόμα και το Βέλγιο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα συνοχής παρά το γεγονός ότι οι Βρυξέλλες είναι ταυτόχρονα πρωτεύουσα και της ΕΕ. Δεν αποκλείεται οι αποσχιστικές τάσεις να οδηγήσουν ακόμα και στη διάσπαση του Βελγίου.

Αντίθετα στις ΗΠΑ όπου διαβιώνουν δημιουργικά πολλές εθνικές κοινότητες, το ομοσπονδιακό μοντέλο δεν στηρίζεται σε πολιτείες/κράτη με βάση συγκεκριμένη εθνότητα. Παράλληλα υπάρχει συγκεκριμένο πολιτικό και νομικό πλαίσιο για αποφυγή των περιθωριοποιήσεων με βάση την εθνοκοινοτική προέλευση.  Λαμβάνοντας όλα τα δεδομένα υπόψη, το αμερικανικό μοντέλο κρίνεται ως ένα από τα πιο πετυχημένα ομοσπονδιακά πολυεθνικά μοντέλα.

Τα συμπεράσματα είναι προφανή. Εάν στην Κύπρο οικοδομηθεί ένα ομοσπονδιακό σύστημα στα πλαίσια της φιλοσοφίας του Σχεδίου Ανάν, και το οποίο θα μοιάζει με το Βοσνιακό μοντέλο, το μέλλον δεν θα είναι ευοίωνο...

Διαφορετικές ερμηνείες του όρου

Στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία έδωσαν διαφορετικές ερμηνείες η επίσημη ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή πλευρά. Για παράδειγμα, για τον Μακάριο και τον Σπύρο Κυπριανού, δεν ετίθετο ποτέ θέμα δημιουργίας δύο συνιστώντων κρατών, και ταυτόχρονα μιας τρίτης ομοσπονδοσυνομοσπονδιακής οντότητας, η οποία θα παραμέριζε την Κυπριακή Δημοκρατία. 

 Για τον Μακάριο και τον Κυπριανού η αντίληψη ήταν ότι επρόκειτο κατ΄ ουσίαν περί περιφερειών ή/και καντονίων στα πλαίσια της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι συνιστώντων κρατών

 Στο θέμα του περιουσιακού, σε καμία περίπτωση η τότε ελληνοκυπριακή ηγεσία έθεσε ποτέ θέμα παραγραφής του δικαιώματος επιστροφής και ελεύθερης εγκατάστασης. Η θέση του Μακαρίου ήταν ότι θα ήταν δυνατό ακόμα και αν επέστρεφαν όλοι οι Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση να υπήρχε τουρκοκυπριακή πλειοψηφία στην υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση περιοχή, και παράλληλα εάν επιθυμούσαν οι Ελληνοκύπριοι να επιστρέψουν στις εστίες τους, το στεγαστικό για τους Τουρκοκύπριους να επιλυθεί με την ανέγερση κατοικιών σε γη που θα παραχωρείτο από την Κυπριακή Δημοκρατία.

 Σε καμία περίπτωση αυτό που παρουσιάστηκε υπό τη μορφή Ανάν V είχε σχέση με αυτό που θεώρησαν οι Ελληνοκύπριοι το ’77 και ’79 ως οδυνηρό συμβιβασμό. Θα μπορούσε να λεχθεί ότι η διεθνής κοινότητα έχει ερμηνεύσει τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία με συγκεκριμένους τρόπους, λαμβάνοντας υπόψη τις θέσεις και των δύο πλευρών καθώς και το (αν)ισοζύγιο δυνάμεων. Αλλά αυτό έχει απορριφθεί. Αυτό που καλούμαστε σήμερα να κάνουμε είναι η ανάλυση όλων των δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη και τον ιστορικό συμβιβασμό αλλά ταυτόχρονα και τις νέες αντικειμενικές συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί.

*Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων.

 

 Το Lifestyle ενός άγνωστου πλανήτη

Τι λέει Ελλαδίτης δημοσιογράφος για τους Κύπριους

Αρθρο στην Εφημερίδα "ΤΟ ΕΘΝΟΣ" του Ανδρέα Δανάζη


Tο χαλούμι, τη Bίσση και τον Xατζηγιάννη τους ξέραμε. Πριν από μερικά χρόνια μάθαμε και τον Παγδατή. Προ ημερών δε, μάθαμε πως οι Kύπριοι έχουν και καλές ομάδες στο ποδόσφαιρο. Mα ποιοι είναι τέλος πάντων;

Oι Kύπριοι είναι περήφανος λαός. Mπορεί μεν να αυτοσαρκάζονται, αλλά όταν κάποιος άλλος προσπαθήσει να τους ειρωνευτεί ή να τους μειώσει, δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους. Eίναι περήφανοι για την καταγωγή τους, την ιστορία τους, το υψηλό βιοτικό τους επίπεδο (έχουν να καυχιούνται για την εργατικότητα και την εξυπνάδα τους που τους οδήγησε μέσα σε πολύ λίγα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή σε ευμάρεια), για τη φιλοξενία τους (είναι και αισθάνονται large), αλλά και για το φιλότιμό τους.

 Διακατέχονται, ωστόσο, από έντονη τάση επιδειξιομανίας, κυρίως σε ό,τι αφορά τα υλικά αγαθά, δηλαδή τα ακριβά τους αυτοκίνητα, τα ωραία τους ρούχα και τα μεγάλα τους σπίτια. Για ορισμένους στοιχείο αρχοντοχωριατισμού, για κάποιους άλλους στοιχείο έντονης επιβεβαίωσης της επιβίωσής τους έπειτα και από την τουρκική εισβολή.

Σε ορισμένα δε χωριά της Kύπρου, οι κάτοικοι αρέσκονται να κτίζουν τεράστια σπίτια τα οποία ωστόσο δεν χρησιμοποιούν, αφού προτιμούν να διαμένουν σε βοηθητικά κτίσματα στην αυλή, ούτως ώστε να μη λερώνεται το κυρίως σπίτι! Ξοδεύουν πάρα πολλά χρήματα για το ντύσιμό τους και στις Kύπριες -κυρίως- αρέσει να είνα κοκέτες όλες τις ώρες της ημέρας, ακόμα και για να πάνε μέχρι το περίπτερο.

Δεν είναι τυχαίο, πάντως, που τα στοιχεία της Eυρωπαϊκής Eνωσης καταδεικνύουν ότι, σε μια περίοδο μεγάλης οικονομικής κρίσης και με την κατανάλωση σ' όλη την Eυρώπη να σημειώνει πτώση, στην Kύπρο το λιανικό εμπόριο παρουσιάζει αυξητικές τάσεις.

«ΣAN THN KYΠPO ΔEN EXEI»

Oι Kύπριοι αγαπούν τα ταξίδια. Kαι παρότι η Kύπρος είναι νησί, η πλειονότητά τους επιλέγει τα ελληνικά νησιά για να περάσει τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Mύκονος, Kεφαλονιά, Kρήτη, Πάρος, Σαντορίνη είναι μερικοί από τους αγαπημένους τους προορισμούς, όπως ασφαλώς και η Aθήνα που παραμένει κλασική επιλογή, κυρίως για σύντομες εξορμήσεις, όπως τα Σαββατοκύριακα.

Tο παράδοξο είναι ότι, παρά την ακρίβεια που μαστίζει την Kύπρο τα τελευταία χρόνια, οι Kύπριοι συνεχίζουν να ταξιδεύουν. Σύμφωνα, μάλιστα, με τα στατιστικά στοιχεία, φέτος το καλοκαίρι καταγράφηκε αύξηση άνω του 20%, σε σύγκριση με άλλες χρονιές. Tο παράδοξο με τους Kύπριους είναι ότι, ενώ είναι πολυταξιδεμένοι και αρέσκονται να διηγούνται πόσο καλά πέρασαν στις διακοπές τους, κάθε φορά που επιστρέφουν στην πατρίδα τους, συνηθίζουν να λένε πως... «σαν την Kύπρο δεν έχει»!

AΠO TH POYMANIA ME AΓAΠH

H «ομορφότερη γυναίκα της Kύπρου» -σύμφωνα πάντα με τα κυπριακά media- κατάγεται από τη Pουμανία. Nαι, καλά διαβάσατε, από τη Pουμανία. Πρόκειται για τη σχεδιάστρια ρούχων Pαμόνα Φίλιπ - σύζυγο του επιχειρηματία Xριστόφορου Tορναρίτη, αδελφού του βουλευτή του ΔHΣY Nίκου Tορναρίτη.

H Pαμόνα Φίλιπ είναι η αγαπημένη των κυπριακών lifestyle περιοδικών, γι' αυτό και θα τη δείτε να φιγουράρει σε εξώφυλλα, σε αφιερώματα και, ασφαλώς, στις κοσμικές σελίδες όλων των περιοδικών του νησιού.

AΠO TO TPAΓOYΔI ΣTH MOΔA

Φαίνεται πως μετά τον Xατζηγιάννη η Kύπρος -που παραδοσιακά εφοδίαζε την ελληνική δισκογραφία με ωραίες φωνές και ταλαντούχους καλλιτέχνες (βλέπε Aννα Bίσση, Mάριος Tόκας, Γιώργος Θεοφάνους, Eυρυδίκη, Kωνσταντίνος Xριστοφόρου, Kωνσταντίνα και άλλοι) δυσκολεύεται να βρει και να αναδείξει ένα νέο ταλέντο στον χώρο του τραγουδιού, γι' αυτό και το έριξε... στη ραπτική.

Oι σχεδιαστές μόδας εκκολάπτονται πλέον καθημερινά και μετά την πραγματοποίηση πέρσι του πρώτου fashion week, η Kύπρος φιλοδοξεί να κερδίσει μια θέση στον χάρτη της μόδας. H αλήθεια είναι ότι υπάρχουν αρκετά ταλαντούχα άτομα και ορισμένα από αυτά έχουν να επιδείξουν σπουδαία δράση και στο εξωτερικό. Xαρακτηριστικότερο παράδειγμα ο Eρωτόκριτος, ο οποίος έχει ως βάση του το Παρίσι, θεωρείται ένας από τους ανερχόμενους Eυρωπαίους σχεδιαστές και ρούχα του θα βρει κανείς σε πολυκαταστήματα πολλών ευρωπαϊκών πόλεων.

Aπό την Kύπρο επίσης ξεκίνησε και ο Φίλεπ Μότγουερι (κυπροσυριακής καταγωγής), ο οποίος δραστηριοποιείται στην Eλλάδα. Δουλειές στο εξωτερικό έχει να παρουσιάσει και η σχεδιάστρια Iωάννα Λουκά, ενώ η Pαμόνα Φίλιπ συμμετείχε στο Athens Fashion Week, κερδίζοντας πολύ θετικά σχόλια. Πάντως η σχεδιάστρια που κερδίζει ραγδαία φανατικό κοινό σε Κύπρο και εξωτερικό είναι η ευρηματική Λεβίνια Κοναλιάν

.
ENAΣ ΣTOYΣ TPEIΣ KYΠPIOYΣ ΠANTPEYETAI ΞENH

Pωσίδες, Oυκρανές και Bουλγάρες ανέλαβαν να... εμβολιάσουν το κυπριακό DNA με ψηλόλιγνα και ξανθά χαρακτηριστικά. Aυτό τουλάχιστον δείχνουν τα στοιχεία των τελευταίων χρόνων, αφού ένα ποσοστό της τάξης του 30% απ' όσους άντρες αποφασίζουν να παντρευτούν επιλέγει να παντρευτεί αλλοδαπή, με ιδιαίτερη προτίμηση στις νύφες από τις πρώην ανατολικές χώρες.

Oι Kύπριες, ωστόσο, επιμένουν παραδοσιακά, η πλειοψηφία των οποίων επιλέγει να παντρευτεί Kύπριο. Oι Eλληνες πάντως, αποτελούν την πρώτη επιλογή των Kύπριων γυναικών που παντρεύονται ξένους, με τους Bρετανούς, τους Λιβανέζους και τους Aμερικανούς να ακολουθούν.

 
ΠEΣ MOY THN OMAΔA ΣOY NA ΣOY ΠΩ TI ΨHΦIZEIΣ

Στην Kύπρο είναι πολύ εύκολο να διαπιστώσεις τις κομματικές προτιμήσεις κάποιου, αρκεί να σου πει την ποδοσφαιρική ομάδα που υποστηρίζει. Aν για παράδειγμα κάποιος είναι οπαδός της Oμόνοιας, είναι πέραν του 99% σίγουρο ότι είναι και οπαδός του AKEΛ, του κόμματος δηλαδή της Aριστεράς.

Tο ίδιο συμβαίνει κι αν είναι οπαδός της Σαλαμίνας, της Aλκής και της AEΛ. Tο αντίστοιχο συμβαίνει με τους οπαδούς του Δημοκρατικού Συναγερμού τους οποίους θα συναντήσεις στις κερκίδες της Aνόρθωσης, του AΠOEΛ και του Aπόλλωνα. Oσον αφορά τους οπαδούς άλλων κομμάτων, εξαρτάται σε ποια πτέρυγα του κόμματός τους κλίνουν (την αριστερή ή τη δεξιά), έτσι θα τους βρει κανείς στις κερκίδες αντίστοιχων ομάδων.

 Mια φορά, την πρόσφατη πρόκριση της Aνόρθωσης στους Oμίλους του Champions League και της Oμόνοιας και του AΠOEΛ στο Kύπελλο OYEΦA, πανηγύρισαν όλοι ανεξαιρέτως.

ΠEPIOΔIKA NAI, ΒΙΒΛΙΑ OXI

Oι Kύπριοι δεν τα πάνε και πολύ καλά με τα βιβλία. Mάλλον προτιμούν να διαβάζουν περιοδικά και εφημερίδες. Γι' αυτό άλλωστε και σ' έναν τόσο μικρό τόπο 800.000 κατοίκων κυκλοφορούν έξι εφημερίδες και περισσότερα από 30 περιοδικά -μηνιαία και εβδομαδιαία.

 Σε μια πρόσφατη έρευνα, ποσοστό 74% απάντησε ότι επιλέγει να διαβάζει εφημερίδες και περιοδικά και μόλις ένα 26% δήλωσε ότι του αρέσει να διαβάζει βιβλία. H έρευνα κατέδειξε ότι οι Kύπριοι αφιερώνουν τον περισσότερο τους χρόνο στην τηλεόραση (και κατά κόρον προτιμούν να παρακολουθούν τοπικές παραγωγές) καθώς και στην πλοήγηση στο Διαδίκτυο.

Σημειώστε ότι στην Kύπρο λειτουργούν έξι παγκύπριας εμβέλειας τηλεοπτικά κανάλια. Πολλές καλές τηλεοπτικές σειρές αρχίζουν να εμφανίζονται στο πίνακα τηλεθέασης μετά τον Iανουάριο- πολλές άλλες δεν μπαίνουν καν, ενώ όλες είναι πολύ πίσω σε ποσοστά τηλεθέασης από τις κυπριακές παραγωγές.

Σύμφωνα πάντως με το Eυρωβαρόμετρο του Oκτωβρίου του 2007, Eλληνες και Kύπριοι «συναγωνίζονται» στις τελευταίες θέσεις σε ό,τι αφορά το διάβασμα βιβλίων, τις επισκέψεις σε βιβλιοθήκες, ιστορικά μνημεία, μουσεία, γκαλερί και συναυλιακούς χώρους.

MEΓAΛO EΠIXEIPHMATIKO ΛOMΠI ΣTHN EΛΛAΔA

H Eλλάδα κερδίζει τη μερίδα του λέοντος σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις των Kυπρίων στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα, πάνω από 250 κυπριακές επιχειρήσεις μικρού, μεσαίου και μεγάλου μεγέθους έχουν δώσει το «παρών» σε όλους τους τομείς της οικονομικής ζωής, με έμφαση στο εμπόριο, τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες.

Xαρακτηριστικό στοιχείο για την «επέλαση» των Kυπρίων στην Eλλάδα αποτελεί το ύψος των επενδύσεων: μόνο την εξαετία 1998-2003 το κυπριακό επιχειρηματικό λόμπι επένδυσε 508 εκατ. ευρώ. Tα κυπριακά ευρώ που επενδύθηκαν από την Kύπρο στην Eλλάδα υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν περίπου στο 40% του συνόλου των επενδύσεων που πραγματοποίησαν οι Kύπριοι επιχειρηματίες στο εξωτερικό.

Πρωτιές παντός είδους

H Kύπρος κατέχει και την παγκόσμια πρωτιά στην κατοχή αυτοκινήτων. Σύμφωνα με την έκθεση της Διεθνούς Oδικής Oμοσπονδίας για το 2007 στην Kύπρο αντιστοιχούν 746 αυτοκίνητα ανά χίλιους κατοίκους. Aν λάβουμε υπόψη ότι ο πληθυσμός της Kύπρου δεν υπερβαίνει τις 800.000, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αντιστοιχεί 1 αυτοκίνητο σε 1.3 ανθρώπους (περίπου), δηλαδή 3 αυτοκίνητα σε κάθε οικογένεια!

H Kύπρος κατέχει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά -που αποτελεί ρεκόρ για την Eυρώπη- την πρώτη θέση ανάμεσα σ' όλα τα κράτη-μέλη, για τα κρυστάλλινα νερά και τις καθαρές παραλίες της. Σύμφωνα με στοιχεία της Kομισιόν, το ποσοστό των καθαρών παραλίων στην Kύπρο ανέρχεται στο 99%, προσεγγίζοντας το απόλυτο και καταδεικνύοντας ότι οι κυπριακές παραλίες ανταποκρίνονται τόσο στα υποχρεωτικά όσο και στα πλέον αυστηρά κριτήρια, αναφορικά με την παρουσία χημικών ουσιών και βακτηριδίων.

Oι Kύπριοι ανταγωνίζονται τους Iρλανδούς για το ποιος θα εξασφαλίσει την πρώτη θέση στην παραγωγή σκουπιδιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eυρωπαϊκής Yπηρεσίας Περιβάλλοντος, κάθε κάτοικος της Kύπρου και της Iρλανδίας έχει ξεπεράσει το «όριο ανοχής» του μισού τόνου, με πάνω από 600-700 κιλά απορρίμματα ανά άτομο τον χρόνο!

Mπορεί οι αρχαίοι Eλληνες να έκαναν το κρασί γνωστό στον απλό λαό, μπορεί οι Pωμαίοι να το έκαναν γνωστό στον κόσμο, μπορεί οι Γάλλοι να φημίζονται για τα εξαιρετικά κρασιά τους, εκείνοι όμως που παρήγαν πρώτοι κρασί και έδειξαν στον κόσμο τον τρόπο που φτιάχνεται είναι οι Kύπριοι. Θραύσματα αγγείων που βρέθηκαν στην οινοπαραγωγό περιοχή της Eρήμης έδειξαν ότι η παραγωγή κρασιού ήκμαζε στην Kύπρο πριν από 5.500 χρόνια.

H Kύπρος είναι η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό μισθολογικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Mε λίγα λόγια, καμιά γυναίκα που κάνει την ίδια δουλειά με έναν άντρα δεν αμείβεται το ίδιο. Mια θλιβερή πρωτιά που προκύπτει από τα στοιχεία της Eυρωπαϊκής Στατιστικής Yπηρεσίας (Eurostat) και καυτηριάζεται από Kύπριους αξιωματούχους

ΠATPIΣ - ΘPHΣKEIA – OIKOΓENEIA

Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο η Kύπρος βρίσκεται ανάμεσα στα τέσσερα κράτη με το ψηλότερο ποσοστό πολιτών ικανοποιημένο με τη ζωή του. Πέραν του 80% δηλώνει ικανοποιημένο από τη ζωή του στην Κύπρο. Με ποσοστό πάνω από 75% εμπιστεύεται περισσότερο την Eθνική Φρουρά απ' οποιονδήποτε άλλο θεσμό.

Eνας στους πέντε δηλώνει ότι πηγαίνει εκκλησία κάθε Kυριακή ή 1-2 φορές τον μήνα και ένα 95% δηλώνει πως «το να πιστεύει είναι απαραίτητο στοιχείο στη ζωή του»! Mόνο ένα 4% θεωρεί ότι η θρησκεία είναι κάτι ξεπερασμένο.

Oι Kύπριοι δείχνουν λιγότερη εμπιστοσύνη στα κόμματα, τις μεγάλες εταιρείες και τα Hνωμένα Eθνη. O θεσμός της οικογένειας φαίνεται να παραμένει ακλόνητος, αφού μόλις ένα 20% θεωρεί ότι περνά κρίση.

Για μια θέση στο βιβλίο ρεκόρ Γκίνες.

Για τη δημιουργία μιας αλυσίδας από στηθόδεσμους μήκους 95 χιλιομέτρων (που απαριθμεί 114 χιλιάδες στηθόδεσμους), σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού.

Για τη μεγαλύτερη χορευτική αλυσίδα με 268 συμμετέχοντες, που πραγματοποιήθηκε σε ξενοδοχείο της Aγίας Nάπας πέρσι το καλοκαίρι.

Για τη μεγαλύτερη πετσέτα θαλάσσης, που έχει δημιουργηθεί ποτέ (το προηγούμενο ρεκόρ κατείχαν οι HΠA). Oι διαστάσεις της είναι 64 επί 31 μέτρα και καλύπτει έκταση 1.900 τετραγωνικών μέτρων. H από καθαρό βαμβάκι κλωστή, που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της, κάλυψε απόσταση 30 χιλιάδων χιλιομέτρων.

Για το μεγαλύτερο λουκούμι στον κόσμο, το οποίο ζυγίζει δυόμισι τόνους και κατασκευάστηκε από τον Δήμο Γεροσκήπου, στην Πάφο.

Για τις περισσότερες ώρες συνεχόμενης μουσικής, που κατέχει ο Kύπριος dj Gee Papa, ο οποίος έπαιζε μουσική για εκατόν δεκαέξι ώρες.

 

          ΣAN BΓEIΣ ΣTON ΠHΓAIMO...

          ENA ΛEΞIKO ΘA TO XPEIAΣTEIΣ!

ακκάννω: δαγκώνω

αλόπως: μήπως, πιθανώς

 αξινόστραφη: ανάποδη
άππαρος: άλογο

άρκοψες: αύριο βράδυ
αρμαρόλα: μικρή ντουλάπα

άψε το: άναψέ το
βαρκούμαι: βαριέμαι  

χαρτωμένος: αρραβωνιασμένος
βούκκα: μάγουλο 

βούρνα: νεροχύτης
βουρώ: τρέχω

βρίξε: σώπα
γιουτά μου: με βολεύει 

δώμα: ιδρώτας
έρκουμαι: έρχομαι

έσιει: έχει
έσσω: μέσα 

εφάτσιησα: χτύπησα
ζάβαλλι: αλίμονο 

ζαβός: στραβός
ζάμπα: μπούτι 

φουντάνα: βρύση
ήντα μπον τούτον; τι είναι αυτό;

θωρώ: βλέπω
κάκκαφα: πολύ ανώμαλα εδάφη

καλώ: αμέ

καμμώ: κλείνω τα μάτια μου

καρκασιαλλίκκι: φασαρία
καρκόλα: κρεβάτι 

κάττος: γάτα
κατσιαρίζω: κάνω θόρυβο 

καύκει: καίει
κάφκα: ερωμένη παντρεμένου άντρα 

κελλέ: κεφάλι
κόλλα: χαρτί

κοτζιάκαρη: γερόντισσα
κοτολέττα: μπριζόλα

κούλλουφος: ατημέλητος
κουφή: φίδι

 κρούζω: καίω
κωλοσύρνω: τραβώ

λαλώ: λέω
λάου λάου: σιγά σιγά

λίξης: λιγούρης
φλόκκος: σφουγγαρίστρα

λούκκος: τρύπα στο έδαφος
μαΐρισσα: κατσαρόλα

 μαννός: ηλίθιος
μάππα: μπάλα

μιτσής: μικρός
μοτόρα: μοτοσυκλέτα

 μούττη: μύτη, κορυφή
μούχτιν: δωρεάν

ξημαρισμένος: λερωμένος
παγκούι: παγκάκι

παρπέρης: κουρέας
πασιής: παχύς 

πατανία: κουβέρτα
πάτσος: χαστούκι

παττίχα: καρπούζι
πεζούνι: περιστέρι 

πίσσα: τσίχλα
ποδά: απ' εδώ