Συμπληρώνονται 35
ολόκληρα χρόνια από την αποφράδα εκείνη μέρα του
μαύρου Iούλη του 1974, όταν μίσθαρνα όργανα της
χούντας των Αθηνών και της EOKA B', εκτελώντας τα
ξενοκίνητα σχέδια σε βάρος της πατρίδας μας,
ματοκύλισαν την Κύπρο και το λαό της, είπε σε
επιμνημόσυνη ομιλία του ο Kύπρος Kουρτελλάρης, μέλος
της KE AKEΛ, στο 2ο εθνικό μνημόσυνο του καταδρομέα
Σωτήρη Aδάμου Kωνσταντίνου.
Όπως πρόσθεσε, «η συνέχεια, πέντε μόλις μέρες μετά,
γνωστή, και οι συνέπειες βαρύτατες. Άνοιξε η
κερκόπορτα της Kύπρου στις βάρβαρες ορδές του Aττίλα,
που έφερε τον όλεθρο. Έφερε το θάνατο και την
καταστροφή. Καινούριες λέξεις, άγνωστες μέχρι την
ημέρα εκείνη, αλλά πολύ οδυνηρές, όπως αποδείχτηκε στη
συνέχεια, μπήκανε από τότε στο λεξιλόγιό μας: Εισβολή,
κατοχή. Πόλεμος, νεκροί και τραυματίες. Aιχμάλωτοι και
αγνοούμενοι. Πρόσφυγες, προσφυγικοί συνοικισμοί και
εγκλωβισμένοι. Κι όλα αυτά στην ίδια μας την πατρίδα».
Ο κ. Κουρτελλάρης ανέφερε ότι «Από τότε, κάθε χρόνο
τέτοια μέρα στρέφουμε τη μνήμη μας πίσω, στις μαύρες
εκείνες μέρες του καλοκαιριού του 1974. Mε πρώτη την
αποφράδα μέρα: την 15η Ιουλίου. Για να μνημονεύσουμε
όλους εκείνους που με τη ζωή τους υπερασπίστηκαν πρώτα
τη δημοκρατία και τη νομιμότητα και αργότερα την
εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία της αγωνιζόμενης και
αιμάσσουσας Kύπρου».
Είπε ότι «αυτό ακριβώς το καθήκον μάς έφερε και σήμερα
(χθες) στην εκκλησία αυτή στον ακριτικό Άγιο Δομέτιο,
για να μνημονεύσουμε καθώς πρέπει και αρμόζει σ' έναν
Αηδεμετίτη ήρωα της Δημοκρατίας και της πατρίδας, ένα
παλικάρι που δεν δίστασε να θυσιάσει τη ζωή του για τη
δημοκρατία και τη νομιμότητα, τον ήρωα Kαταδρομέα
Σωτήρη Aδάμου Κωνσταντίνου».
Αναφερόμενος στο Σωτήρη Aδάμου Κωνσταντίνου, είπε πως
«35 ολόκληρα χρόνια μετά τη θυσία του και μόλις για
δεύτερη χρονιά μνημονεύεται ως ήρωας σε εθνικό
μνημόσυνο και οι λόγοι είναι γνωστοί. Λέχθηκαν και
αναλύθηκαν πέρσι, σ' αυτή ακριβώς την εκκλησία δύο
φορές: Στην κηδεία των λειψάνων του και στο πρώτο
εθνικό μνημόσυνο για τον ήρωα. Κι η ουσία παραμένει,
δυστυχώς, μία: οδυνηρή, αλλά και λυτρωτική, συνάμα,
για την οικογένεια του ήρωα καταδρομέα. Χρειάστηκαν 33
χρόνια, μέχρις ότου η πολιτεία αναγνωρίσει επίσημα
αυτό που η οικογένεια του εικοσάχρονου τότε καταδρομέα
Σωτήρη για χρόνια φώναζε προς κάθε κατεύθυνση: ότι ο
Σωτήρης Aδάμου Κωνσταντίνου δεν ήταν πραξικοπηματίας
και ότι ο Σωτήρης ήταν ήρωας».
Είπε, τέλος, πως «δικαιώθηκε, τελικά, ο Σωτήρης και το
στίγμα του πραξικοπηματία, που άδικα έφερε για τριάντα
τρία και μισό χρόνια, αντικαταστάθηκε με τα εύσημα και
τις τιμές της πολιτείας, για την ηρωική υπέρ πατρίδας
και δημοκρατίας θυσία του».
Ο χάρτης που εκθέτει τους Αμερικανούς
Εκτενές αφιέρωμα της
αθηναϊκής εφημερίδας «Έθνος της Κυριακής», για το
παρασκήνιο που προηγήθηκε της
τουρκικής εισβολής. Αν οι Αμερικανοί το επιθυμούσαν,
θα μπορούσαν να αποτρέψουν τα τουρκικά σχέδια
Σε ένα εκτενές αφιέρωμα
για την τουρκική εισβολή του 1974 με τίτλο «Φάκελοι»,
η αθηναϊκή εφημερίδα «Το Έθνος της Κυριακής»
στοιχειοθετεί με σαφήνεια τα τραγικά γεγονότα στην
Κύπρο.
Δύο πρόσφατα αποχαρακτηρισθέντα έγγραφα και ένας
αποκαλυπτικός χάρτης πιστοποιεί αυτό που επί 35
χρόνια υποψιαζόμαστε. Ότι δηλαδή οι Αμερικανοί, όχι
μόνο διευκόλυναν διά της αδράνειάς τους την κατάληξη
της εισβολής, αλλά γνώριζαν και το ακριβές έδαφος
που οι Αττίλες θα κατακτούσαν με την προέλασή τους.
Από την έρευνα των απόρρητων αρχείων διαφαίνεται ότι
οι Άγγλοι και οι Αμερικανοί ήθελαν να διαλύσουν την
Κύπρο. Η αξία που προσέλαβε την περίοδο του ψυχρού
πολέμου τους ενοχλούσε.
Όπως αναφέρεται στους «Φακέλους» του Έθνους, αλλά
είναι και τοις πάσι γνωστό, η Χούντα αποδιοργάνωσε
και άφησε ανοχύρωτη την Κύπρο απέναντι στην πολεμική
μηχανή της Τουρκίας.
Όπως αναφέρεται σε κείμενο του Μάριου Ευρυβιάδη: Δεν
υπάρχει άλλο κράτος και άλλος λαός που στην περίοδο
δύο γενεών έζησε έναν αποικιακό αγώνα, έναν εμφύλιο
πόλεμο, ένα πραξικόπημα και μια εισβολή. Όπου έχασε
το 1% του πληθυσμού του το 1974 μέσα σε ένα μόνο
μήνα. Η Κύπρος, θύμα της Τουρκίας και της Βρετανίας,
με την ανοχή των Ηνωμένων Πολιτείων και ίσως τον
κρυφό συντονιστικό τους ρόλο.
Ο χάρτης σχεδιάστηκε στις
13 Αυγούστου
Στους «Φακέλους»
του αθηναϊκού Έθνους δημοσιεύεται και χάρτης που
εκθέτει τους Αμερικανούς ως συνεργούς και καλούς
γνώστες της μεθόδευσης της Εισβολής.
Στις 13 Αυγούστου του 1974, στα γραφεία της CIA,
σχεδιάστηκε ο χάρτης που έδειχνε την Κύπρο
διχοτομημένη. Ο χάρτης παρουσίαζε την Κύπρο πώς θα
ήταν με το πέρας της δεύτερης φάσης της εισβολής.
Στις 14 Αυγούστου του 1974, οι Τούρκοι ξεκίνησαν τη
δεύτερη φάση της εισβολής και σε 48 ώρες χάραξαν με
τη λόγχη τα νέα «σύνορα», όπως τα γνώριζαν νωρίτερα
με το μελάνι των ερευνητών τους οι Αμερικανοί.
Έργο ομάδας του Κίσιγκερ
Ο χάρτης
παρουσιάζεται ως έργο μιας ομάδας διπλωματών του
Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Παραδόθηκε στον Χένρι Κίσιγκερ,
τον εβραϊκής καταγωγής πανίσχυρο τότε υπουργό
Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Ο Κίσιγκερ ήθελε να γνωρίζει πού θα σταματούσαν οι
Τούρκοι και πώς θα συγκρατούσε την Ελλάδα να μην
εισέλθει στη γενίκευση της σύρραξης.
Ο χάρτης αυτός είναι συγκλονιστικός και διεσώθη
εντελώς τυχαία. Ήταν μέρος των εγγράφων με την
ένδειξη «for eyes only», για τα μάτια μόνο ή πιο
ελεύθερα «για μια ματιά μόνο». Δεν ήθελαν οι
Αμερικανοί να κυκλοφορήσει ο χάρτης, για να μην
αποδειχθεί η σκοτεινή ενοχή της τότε ηγεσίας τους.
Την ύπαρξη χαρτών επιβεβαιώνει και ο άλλος
σταθμάρχης της CIA, ο Τζόζεφ Σίσκο. Θα πει με
βεβαιότητα, όταν τον ρωτούν, ότι όλοι οι χάρτες που
σχεδιάστηκαν τότε από τις 20 Ιουλίου μέχρι την 13η
Αυγούστου έχουν καταστραφεί. Οι χάρτες όμως αυτοί
είχαν γίνει το παιχνίδι ομάδας ερευνητών φοιτητών,
οι οποίοι αναζητούσαν έγγραφα για την ανάμειξη των
ΗΠΑ στο πραξικόπημα στη Χιλή. Τα μέλη της ομάδας,
όταν βρήκαν τους χάρτες με τους οποίους
κατεκρεουργείτο η Κύπρος, έκαναν και αστεία μεταξύ
τους. Το είπαν, το άκουσαν Έλληνες φοιτητές και
προσπάθησαν πολύ να εντοπίσουν τους αμερικανικούς
χάρτες που διχοτομούσαν τη χώρα μας. Μπορεί οι
πολλοί να χάθηκαν και πάλι όμως ένας, αυτός με τον
αριθμό 9, βρέθηκε από άλλη πηγή στο χώρο των Εθνικών
Αρχείων, μαζί με άλλα έγγραφα που αναφέρονταν στην
τουρκική εισβολή. Στο ίδιο πακέτο συμπεριλαμβάνεται
το περίφημο μνημόνιο Χέλμουντ Σόνενφελτ, του νομικού
συμβούλου του Κίσιγκερ. Από τα συμφραζόμενα του
μνημονίου, ο χάρτης 9 ταιριάζει γάντι. Υποβλήθηκε
για να είναι πιο κατανοητές οι αισχρές για τον
Ελληνισμό εισηγήσεις του.
Το μνημόνοιο Σόνενφελντ
Στις 13
Αυγούστου και αφού είχε ολοκληρώσει τον κύκλο των
συζητήσεών του με διπλωμάτες και πολιτικούς στη
Γενεύη, την Άγκυρα και την Αθήνα, κλήθηκε από τον
Κίσιγκερ για ενημέρωση. Η συνομιλία τους εκείνη είχε
διακοπεί πολλές φορές από τα τηλεφωνήματα και τα
τηλεγραφήματα που έπεφταν όπως τη βροχή.
Μια ετυμηγορία-ταφόπλακα
Ο Κίσινγκερ
ρώτησε: Τι κάνουμε εάν ο Ετσεβίτ δώσει εντολή στον
Γκιουνές (τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας) να
εγκαταλείψει τη Γενεύη.
Η απάντηση ήρθε ύστερα από μερικές ώρες. Το πρωί της
μοιραίας 14ης Αυγούστου και ενώ οι ορδές του Αττίλα
σάρωναν τη Μεσαορία και απειλούσαν να φτάσουν στην
Αμμόχωστο, ο Σόνενφελντ παρέδωσε στον Κίσινγκερ την
ετυμηγορία του, η οποία ήταν η ταφόπετρα για το νησί.
Έγραφε τα εξής:
«Απόρρητο - Για τα μάτια μόνο»
(«Secret - EYES ONLY»)
The Counselor
Department of State
Μνημόνιο για τον υπουργό Εξωτερικών
Από τον Helmut Sonnenfeldt
14 Αυγούστου 1974
Θέμα: Ενέργειες στην Κύπρο
Ζητήσατε κάποιες σύντομες ιδέες για το τι να κάνουμε
στη συνέχεια.
Τίποτα απ' ό,τι μπορώ να σκεφτώ δεν θα σταματήσει
τους Τούρκους από το να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν
διά της βίας όσα απαίτησαν στα τελεσίγραφά τους.
Ουσιαστικά, όπως ήταν έτσι κι αλλιώς η αλήθεια, η
μόνη πιθανή βιώσιμη λύση (modus vivendi) θα πρέπει
να βασισθεί σε μια ντε φάκτο διαίρεση του νησιού,
όποια και αν είναι η μορφή της.
Εάν οι Τούρκοι κινηθούν γρήγορα και μετά αναγκασθούν
να υποχωρήσουν, ίσως προκληθεί ελληνική αντίδραση
και τότε ίσως μας δοθεί η ευκαιρία να προσπαθήσουμε
για μια συμφωνία (η οποία ίσως σώσει και τον
Καραμανλή).
Καθώς οι Σοβιετικοί μπορούν να λειτουργήσουν ως
φόβητρο, πρέπει να τους κρατήσουμε σε απόστααση. Δεν
μπορούν να εξελιχθούν σε διαιτητές μεταξύ συμμάχων
των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα συμφέροντά τους διαφέρουν
ριζικά από τα δικά μας. Εμείς επιθυμούμε ένα modus
vivendi μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, ενώ
αυτοί θέλουν μιαν αδέσμευτη Κύπρο και προτιμούν την
Ελλάδα ή την Τουρκία ή και τις δύο
αποστασιοποιημένες από το ΝΑΤΟ.
Έτσι θα πρέπει:
- Να προσπαθήσουμε, επειγόντως, να περιορίσουμε την
ελληνική αντίδραση, τουλάχιστον για 24 ώρες.
- Να πούμε ξεκάθαρα στους Τούρκους ότι πρέπει να
σταματήσουν σήμερα ή το αργότερο αύριο (tomorrow at
the latest).
- Να προειδοποιήσουμε τους Τούρκους ότι η Ελλάδα
κινείται ταχύτατα προς τα αριστερά.
- Να στείλουμε έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο στην
Αθήνα, για να ασκεί συνεχή και άμεση επιρροή στον
Καραμανλή.
- Με δεδομένο ότι οι Τούρκοι θα καταλάβουν γρήγορα
την Αμμόχωστο, να διαβεβαιώσετε ιδιωτικά τους
Τούρκους (privately assure Turks) ότι θα τους
εξασφαλίσουμε λύση που θα περιλαμβάνει το ένα τρίτο
του νησιού, στο πλαίσιο κάποιου διακανονισμού
ομοσπονδιακής φύσης.
- Να διαβεβαιώσουμε τους Έλληνες ότι θα περιορίσουμε
τις τουρκικές απαιτήσεις και δεν θα επιτρέψουμε
άλλους εγκλωβισμένους κ.λπ.
Δεν πρέπει να εμπλακείτε άμεσα, ώστε να σταματήσουν
οι εχθροπραξίες. Αφού γίνει αυτό, πρέπει να το
κάνετε, διότι δεν υπάρχει εναλλακτική δυνατότητα,
και μόνο εμείς έχουμε το βάρος (να το πράξουμε).
Δεν νομίζω ότι οι Βρυξέλλες και το ΝΑΤΟ είναι το
μέρος που πρέπει να χρησιμοποιήσουμε (σ.σ.: για έδρα
των ελληνοτουρκικών συζητήσεων) όταν έρθει η ώρα. Οι
Έλληνες είναι πιθανότατα πολύ χολωμένοι με το ΝΑΤΟ
και η διαδικασία μιας συνάντησης σε υπουργικό
επίπεδο είναι περίεργη. Εξάλλου, χρειάζεστε τον
Ετσεβίτ και τον Καραμανλή.
Το Λονδίνο ίσως δεν είναι αποδεκτό από τους Τούρκους,
λόγω της επίθεσης που δέχτηκαν από τον Κάλαχαν. Δεν
θα πρέπει να μεταβείτε στις (δύο) πρωτεύουσες (εννοεί
την Αθήνα και την Άγκυρα). Αυτό ίσως σημαίνει Γενεύη.
Η Ουάσινγκτον, στο πλαίσιο πρωτοβουλίας του Προέδρου
θα ήταν εντάξει, αλλά θα είναι δύσκολο να
καταφέρουμε να έρθουν τα ενδιαφερόμενα μέρη. Επίσης,
θα εκληφθεί ως πρόκληση από τους Ρώσους. Η Νέα Υόρκη
θα καθιστούσε δύσκολη τη διατήρηση των Ρώσων μακριά
από τη διαδικασία. Θα μπορούσατε επίσης να
επιχειρήσετε τη Ρώμη».
Υπογραφή Σόνενφελντ.
Οι ΗΠΑ διατηρούν την ίδια
πολιτική
Το μνημόνιο
προς τον Κίσινγκερ αποτελεί τρανταχτή απόδειξη του
βρόμικου ρόλου του Χένρι Κίσινγκερ και της τότε
αμερικανικής κυβέρνησης. Ο Αμερικανός υπουργός
ακολούθησε πιστά μία προς μία τις οδηγίες και τις
εισηγήσεις του νομικού του συμβούλου. Ό,τι
σχεδιάστηκε εκείνες τις ημέρες στην Ουάσινγκτον δεν
έχει αλλάξει μέχρι σήμερα.
Το χρονικό της εισβολής και
ο χουντικός τραγέλαφος
Η Κύπρος
έπεσε, ουσιαστικά, αμαχητί. Πολιτική και στρατιωτική
ηγεσία παρέδωσαν σπάνια μαθήματα προδοτικής
ανευθυνότητας, αφήνοντας ελάχιστους ηρωικούς
αξιωματικούς και οπλίτες να τα βάλουν με το τουρκικό
εκστρατευτικό σώμα.
Το 1974, ο «Αττίλας»
ξανακτυπούσε για δεύτερη φορά το πολύπαθο «νησί της
Αφροδίτης», με τον ίδιο πάλι σκοπό: την κατάκτηση. Η
πρώτη φορά ήταν το 1571, όταν ύστερα από πολύμηνη
και εξαντλητική πολιορκία, οι οθωμανικές δυνάμεις,
με επικεφαλής τον Λαλά-Μουσταφά, έκαμψαν την ηρωική,
αλλά και απεγνωσμένη αντίσταση των υπερασπιστών της
Αμμοχώστου. Οι ιστορικοί νόμοι, αδίστακτοι και
επαναλαμβανόμενοι με θαυμαστή νομοτέλεια,
εμφανίστηκαν ξανά εκείνο το μαύρο πρωινό της 20ής
Ιουλίου 1974, 8 χιλιόμετρα δυτικά της Κυρήνειας. Στο
προσκλητήριο αυτό, ο Ελληνισμός και πρωτίστως το
Εθνικό του Κέντρο, η Ελλάδα, κλήθηκαν να
υπερασπισθούν όχι απλά την προς ανατολάς έπαλξη, την
Κύπρο, αλλά την ίδιά τους την τιμή.
Οι συνθήκες ήταν αντίξοες, εξαιτίας εσωτερικών αλλά
και εξωγενών παραγόντων. Πρώτον, η Ελλάδα ήταν
δέσμια της γεωγραφίας ως προς την υπεράσπιση της
Κύπρου. Η Μεγαλόνησος, σύμφωνα τουλάχιστον με το
τότε κυρίαρχο δόγμα, ήταν μια γεωστρατιωτικώς
μακρινή υπόθεση. Δεύτερον, η στρατηγική αποτροπή, η
οποία άρχισε να υλοποιείται το 1964, είχε πλέον «εξατμιστεί»,
αφού ο εγγυητής της, η ελλαδική μεραρχία, είχε από
τον Δεκέμβριο του 1967 αποσυρθεί από το νησί. Και
τρίτον, και χειρότερο όλων, το Έθνος εισερχόταν στον
αγώνα βαθιά διχασμένο, μέσα από μία αυτοκαταστροφική
πορεία, η οποία κορυφώθηκε και εκφράσθηκε με την
εκδήλωση του πραξικοπήματος, πέντε ημέρες πριν από
την τουρκική εισβολή.
Σε ένα τέτοιο θολό τοπίο, ο κυπριακός Ελληνισμός,
διαιρεμένος και με τα πολιτικά πάθη οξυμμένα όσο
ποτέ, εισήλθε στον αγώνα υπέρ βωμών και εστιών. Οι
Ελλαδίτες και οι Κύπριοι, οπλίτες και αξιωματικοί,
κατήλθαν στον αγώνα έμπλεοι ενθουσιασμού και υψηλού
φρονήματος, ιδιαίτερα στην πρώτη φάση της εισβολής,
όταν πίστευαν ακλόνητα ότι η Ελλάδα θα επενέβαινε.
Δυστυχώς, όμως, το αυτοαποκαλούμενο Εθνικό Κέντρο
δεν φρόντισε, έστω και την ύστατη ώρα, να
δικαιολογήσει τον τίτλο του. Τα «ελληνικά φτερά»
παρέμειναν καθηλωμένα στα αεροδρόμια, ενώ θα
μπορούσαν να μετατρέψουν τις ακτές της Κυρήνειας σε
τάφο του τουρκικού επεκτατισμού.
Μόνοι, λοιπόν, έμειναν και πολέμησαν τον «Αττίλα» οι
Έλληνες στρατιώτες. Πολλοί έπεσαν για την ελευθερία.
Άλλοι αγνοούνται, συμπυκνώνοντας στις μορφές τους
την πλέον τραγική διάσταση της μάχης της Κύπρου. Οι
υπόλοιποι έμειναν να φέρουν μέσα τους βαρύ το φορτίο
της πίκρας για την απώλεια του τόπου και των
συμπολεμιστών τους. Όλοι τους, όμως, έμειναν εκεί.
Και πολέμησαν με ηρωισμό, που άγγιξε συχνά τα όρια
της παραφροσύνης. Οι Έλληνες αξιωματικοί και
στρατιώτες ήταν το 1974 παρόντες στο προσκλητήριο
της μάχης και της τιμής. Αυτή που απογοήτευσε,
λάμποντας διά της απουσίας της, ήταν η πολιτική και
η στρατιωτική τους ηγεσία...
Η ημισέληνος βρυχάται
Οι προετοιμασίες των
τουρκικών δυνάμεων, που θα εκτελούσαν την απόβαση,
ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 1974. Η ΚΥΠ ενημέρωνε το
Πεντάγωνο για αυξημένη τουρκική δραστηριότητα. Η
λειτουργία του τουρκικού ραντάρ στο ακρωτήριο
Αναμούρ (απέναντι από την Κύπρο) είχε ενταθεί, ενώ ο
κύριος όγκος των μαχητικών αεροσκαφών της Τουρκικής
Αεροπορίας μετακινούνται προς το δυτικό και νότιο
τμήμα της χώρας.
Μετά το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, στην Άγκυρα
σήμανε συναγερμός. Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία
της χώρας προσήλθε σε πυρετώδεις συσκέψεις. Την
Τρίτη 16 Ιουλίου 1974, έπειτα από τετράωρη σύσκεψη
στο τουρκικό Γενικό Επιτελείο Στρατού,
αποσαφηνίστηκε το τελικό σχέδιο της εισβολής. Ο
λόγος σε Τούρκο επιτελή: «Εγκαταλείψαμε το
προηγούμενο σχέδιο, που προέβλεπε απόβαση στην
περιοχή Μπογάζ, 36 χιλιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου.
Και ευτυχώς, διότι πληροφορηθήκαμε εκ των υστέρων
ότι οι Έλληνες είχαν λάβει αυξημένα μέτρα εκεί.
Ήλεγχαν το δρόμο Αμμοχώστου-Λευκωσίας με πολλές
δυνάμεις και, επιπλέον, επειδή ήταν Ιούλιος, στην
περιοχή υπήρχαν χιλιάδες τουρίστες. Μερικές
εκατοντάδες Τούρκοι στρατιώτες, που θα αποβιβάζονταν
σε μία τέτοια πόλη, θα χάνονταν. Γι' αυτό επιλέξαμε
μία μικρή παραλία, δυτικά της Κυρήνειας».
Το τουρκικό επιτελείο ανέθεσε το βάρος της εισβολής
στην 28η και την 39η Μεραρχία, καθεμία από τις
οποίες διέθετε τρία συντάγματα. Διατέθηκαν, επίσης,
μία ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών, ένα σύνταγμα
καταδρομών, συμπεριλήφθηκε τμήμα της 5ης
Τεθωρακισμένης Ταξιαρχίας και 400 πεζοναύτες. Η
προαναφερθείσα δύναμη άγγιζε τους 36-38.000 άνδρες.
Από πλευράς αρματικής υποστήριξης, προβλεπόταν η
διάθεση 160 αρμάτων Μ-47 και Μ-48. Από αέρος, θα
συμμετείχαν 80 μαχητικά αεροσκάφη, από τα οποία τα
μισά και πλέον ήταν τύπου F-100.
Στις 17 Ιουλίου συγκεντρώθηκαν στο λιμάνι της
Μερσίνας τα αποβατικά και αρματαγωγά σκάφη, που θα
μετέφεραν το πρώτο αποβατικό κύμα. Την ημέρα αυτή
μεταφέρθηκαν στη Μερσίνα και φορτώθηκαν στα σκάφη 50
τόνοι πυρομαχικών. Ολόκληρη η τουρκική επικράτεια
καταλήφθηκε από πολεμικό παροξυσμό. Οι πόλεις
σείονταν από ανθελληνικές διαδηλώσεις, όπου
κυριάρχησε το σύνθημα «μουνταχαλέ» (απόβαση), ενώ ο
τουρκικός Τύπος υποδαύλιζε στο έπακρο τα πλήθη.
Τουρκική πηγή ανέφερε σχετικά: «Σε όλα τα σημεία της
χώρας υπήρχε μία γενική κατάπληξη, η οποία σιγά-σιγά
μεταβλήθηκε σε ξέφρενο ξέσπασμα. Ο τουρκικός λαός
ξέσπασε γιατί, ενώ τα τελευταία χρόνια
ξελαρυγγιαζόταν στα διάφορα συλλαλητήρια, στη
συνέχεια επέστρεφε άπραγος στο σπίτι του. Ξέσπασε
γιατί τον βασάνιζαν τα αισθήματα που του προξενούσε
η οικονομική του υπανάπτυξη. Ξέσπασε εναντίον του
Έλληνα, τον οποίο υποτιμούσε, τον έβλεπε, όμως, να
προηγείται ως προς την οικονομική και κοινωνική του
δομή».
Ήταν τέτοια η μανία του τουρκικού πλήθους, ώστε,
όταν εκδηλώθηκε η εισβολή, το πρωινό της 20ής
Ιουλίου, στα στρατολογικά γραφεία των Αδάνων
σημειώθηκε κοσμοσυρροή. Χιλιάδες Τούρκοι, μαινόμενοι,
προσήλθαν εθελοντικά και ζητούσαν οπλισμό και
επιβίβαση για την Κύπρο...
Από τις 18 Ιουλίου παρατηρήθηκε έντονη δραστηριότητα
σε όλα τα αεροδρόμια της Νότας Τουρκίας, κυρίως δε
σε αυτό των Αδάνων. Η ΚΥΠ, βάσει συνεχών υποκλοπών
που διενεργούσαν τα κλιμάκια της Κύπρου, πιστοποίησε
διαρκή ανταλλαγή σημάτων μεταξύ της τουρκοκυπριακής
στρατιωτικής διοίκησης της Λευκωσίας και της
Μερσίνας. Την ίδια στιγμή η ΤΟΥΡΔΥΚ (Τουρκική Δύναμη
Κύπρου) και τα τάγματα των Τουρκοκυπρίων τέθηκαν σε
επιφυλακή.
Οι προετοιμασίες κορυφώθηκαν στις 19 Ιουλίου. Νωρίς
το πρωί ολοκληρώθηκε η επιβίβαση των μονάδων στα
αποβατικά σκάφη και η νηοπομπή ετοιμάστηκε προς
απόπλου. Απετελείτο από 20 περίπου μέσα και γενικής
χρήσης αποβατικά, αρματαγωγά περιορισμένης
μεταφορικής ικανότητας (έως τρία άρματα) και ένα
μεγάλο αρματαγωγό. Για την προστασία της νηοπομπής
το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό διάθεσε πέντε
αντιτορπιλικά. Η επιβιβασθείσα δύναμη ανήλθε στους
περίπου 3.200 άνδρες.
Η νηοπομπή εξήλθε του λιμανιού της Μερσίνας γύρω
στις 17.00 υπό τις επευφημίες χιλιάδων ανθρώπων,
καταληφθέντων από ανθελληνικό μένος. Χαρακτηριστικά,
αναφέρθηκε ότι το πλήρωμα του ελληνικού εμπορικού
πλοίου «Εμπρός», το οποίο βρισκόταν ελλιμενισμένο
στην ίδια πόλη, κινδύνευσε να λιντσαριστεί από το
μαινόμενο πλήθος. Οι Έλληνες ναυτικοί θεωρήθηκαν
ύποπτοι κατασκοπίας και το «Εμπρός» ρυμουλκήθηκε σε
μία προβλήτα. Ο ασύρματος του πλοίου υποχρεώθηκε σε
σφράγιση και η γαλανόλευκη υπεστάλη.
Από το πρωί όλα τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία
μετέδιδαν τις προετοιμασίες των Τούρκων, ενώ το BBC
προέβαλε εικόνες του απόπλου, στις 17.30. Η
αντίδραση Αθήνας και Λευκωσίας παρέμεινε ανεξήγητα
απαθής. Το στρατιωτικό καθεστώς των Αθηνών
εμφανίσθηκε πεπεισμένο ότι οι Τούρκοι θα περιόριζαν
τις αντιδράσεις τους σε κινήσεις εντυπωσιασμού. Στη
«νάρκωση» της ελληνικής πλευράς συνέβαλαν με έξυπνο
τρόπο οι Τούρκοι: στην Άγκυρα ανακοινώθηκε ότι η
Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση θα συνερχόταν το
Σάββατο 20 Ιουλίου, προς λήψη απόφασης. Παγιώθηκε
έτσι στην Αθήνα η πεποίθηση ότι η Τουρκία δεν θα
έπραττε τίποτε ώς τότε, ενώ στην πραγματικότητα η
απόφαση για εισβολή ήταν ήδη ειλημμένη.
Οι πρώτες ώρες της
εισβολής
Η τουρκική νηοπομπή
εντοπίστηκε από τα ελληνικά ραντάρ το βράδυ της
παραμονής της εισβολής. Ανά μισή ώρα, η Ναυτική
Διοίκηση Κύπρου ανέφερε την πρόοδο του πλου, οι
απαντήσεις όμως από την Αθήνα έφθαναν στερεότυπες
και καθησυχαστικές: «Δεν δικαιολογείται ανησυχία.
Πρόκειται περί γυμνασίων».
Το χάραμα της 20ής Ιουλίου 1974, από ελληνικής
πλευράς βρίσκονταν στην περιοχή της Κυρήνειας τρία
τάγματα πεζικού, δύο μοίρες πυροβολικού και δύο
πυροβολαρχίες ορεινού πυροβολικού. Το μεγαλύτερο
μέρος των τριών μοιρών καταδρομών παρέμενε στην
πρωτεύουσα, λόγω του πραξικοπήματος.
Πριν από την εκτέλεση της απόβασης, όμως, ανέλαβε
δράση η τουρκική Αεροπορία. Στις 5 τα ξημερώματα
άρχισαν οι προσβολές στόχων, με επίκεντρο την
ευρύτερη Κυρήνεια. Προσβλήθηκαν στρατόπεδα πεζικού
και πυροβολικού, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς
(ΓΕΕΦ), το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και ο Διεθνής
Αερολιμένας Λευκωσίας. Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, στη
Μακεδονίτισσα Λευκωσίας, υπέστη μεγάλες καταστροφές.
Ο διοικητής της, όμως, είχε την πρόνοια να διατάξει,
περί τις 04.00, διασπορά. Έτσι, όταν η τουρκική
Αεροπορία το προσέβαλε με σφοδρότητα, το στρατόπεδο
ήταν άδειο. Οι μεγαλύτερες απώλειες, όμως,
εντοπίσθηκαν στις μονάδες πυροβολικού, οι οποίες δεν
προέβησαν σε διασπορά. Η 185 Μοίρα Πεδινού
Πυροβολικού προσβλήθηκε από αέρος ακριβώς την ώρα
που εξερχόταν του στρατοπέδου. Το προπορευόμενο
όχημά της κτυπήθηκε από εμπρηστική βόμβα ναπάλμ, με
αποτέλεσμα το θάνατο έξι ανδρών. Πολλά οχήματα και
πέντε πυροβόλα της μοίρας καταστράφηκαν. Αντίθετα,
άλλες μοίρες κινήθηκαν γρήγορα και έφθασαν στις
προβλεπόμενες θέσεις χωρίς απώλειες.
Οι βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν αμείωτοι και, γύρω στις
07.30, προσέλαβαν νέα ένταση. Πολλά σημεία στη
Λευκωσία φλέγονταν. Τα τουρκικά F-100 εφορμούσαν ανά
ζεύγος από ύψος 120-150 ποδών, βομβάρδιζαν και
προέβαιναν πάλι σε ταχεία ανύψωση.
Μετά τις πρώτες επιθέσεις, άρχισε η ρίψη
αλεξιπτωτιστών στο νοτιοανατολικό τμήμα του θυλάκου
Λευκωσίας-Κιόνελι, κοντά στο χωριό Χαμίτ Μάνδρες.
Στο βόρειο άκρο, προς την Αγύρτα, είχε ήδη ξεκινήσει
η μεταφορά δι' ελικοπτέρων των Τούρκων καταδρομέων.
Τα τουρκικά μεταγωγικά αεροσκάφη C-47 πετούσαν σε
χαμηλό ύψος και με μικρή ταχύτητα, αποτελώντας
ελκυστικούς και ευάλωτους στόχους. Το ΓΕΕΦ ζήτησε
από την Αθήνα «αποδέσμευσιν των πυροβόλων διά να
κτυπηθούν οι αλεξιπτωτισταί».
Από την Αθήνα δόθηκε μία απάντηση πρωτάκουστη στα
παγκόσμια στρατιωτικά χρονικά: «Αυτοσυγκράτησις».
Ενώ οι αδιάλειπτες αεροπορικές προσβολές μείωναν
ακόμα περισσότερο την αποδιαρθρωμένη από το
πραξικόπημα Εθνική Φρουρά, ενώ ο κεντρικός
τουρκοκυπριακός θύλακος ενισχυόταν με δυνάμεις
αλεξιπτωτιστών και καταδρομέων, η αποβατική νηοπομπή
προσήγγισε πλέον το χώρο απόβασης...
Αρχεία που στάζουν αίμα
Τα αρχεία του
Γενικού Επιτελείου Στρατού για την κρίσιμη περίοδο
1967-1974 παραδόθηκαν χθες στη Βουλή των
Αντιπροσώπων για να αποτελέσουν ουσιώδες
συμπλήρωμα του Φακέλου της Κύπρου.
Τα έγγραφα παρέδωσε στον πρόεδρο της Βουλής Μάριο
Καρογιάν ο διευθυντής Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού
του ΓΕΕΦ, Αντισυνταγματάρχης Σοφούλης Παναγιώτου.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της Βουλής Μάριος Καρογιάν
παρέδωσε στο ΓΕΕΦ έγγραφα της περιόδου 1964-66 και
300 φωτογραφίες της περιόδου 1963-74 που περιήλθαν
στην κατοχή της Επιτροπής κατά τη διάρκεια των
ερευνών της. Πρόκειται για φωτογραφίες μεγάλης
ιστορικής σπουδαιότητας και έγγραφα-φωτιά για μιαν
άλλη σκοτεινή περίοδό της, σε νηπιακή ηλικία τότε,
Κυπριακής Δημοκρατίας.
Είναι η πρώτη φορά που έγγραφα τόσο μεγάλης
σπουδαιότητας εξέρχονται των απόρρητων φακέλων και
παραδίδονται στο κοινοβούλιο.
Εντελώς άγνωστα
γεγονότα
Ο Πρόεδρος
της Βουλής Μάριος Καρογιάν, μιλώντας κατά την
τελετή παράδοσης και παραλαβής, είπε ότι η
προσπάθεια της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής
θα καλύψει ένα πολύ μεγάλο μέρος των γεγονότων της
σύγχρονης Κυπριακής Ιστορίας. Υπάρχουν γεγονότα,
επισήμανε, πολύ σημαντικά, τα οποία για τον πολύ
κόσμο είναι εντελώς άγνωστα. Στόχος, επισήμανε ο
πρόεδρος της Βουλής, είναι να αξιοποιηθεί
επιστημονικά το υλικό που θα συγκεντρωθεί ώστε να
μπορεί να παρουσιαστεί στη νεότερη γενιά και στις
επόμενες γενιές για να γνωρίζουν τι έγινε.
Χρήσιμο εργαλείο
Ο υπουργός
Άμυνας Κώστας Παπακώστας είπε ότι τα έγγραφα που
παρέδωσε το ΓΕΕΦ θα αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο
στα χέρια της Επιτροπής για το Φάκελο της Κύπρου,
ώστε στο τέλος να λάμψει όλη η αλήθεια. Ο Υπουργός
Άμυνας εξέφρασε λύπη γιατί σημαντικά έγγραφα που
κατείχε η Εθνική Φρουρά δεν βρίσκονται στο υλικό
που παραδόθηκε, επειδή καταστράφηκαν από τους
πραξικοπηματίες. Η συσκότιση που προκύπτει από την
απώλεια γίνεται προσπάθεια να καλυφθεί από άλλες
πηγές.
Θα ολοκληρωθεί το
2010
Ο πρόεδρος
της Επιτροπής για το Φάκελο της Κύπρου Μαρίνος
Σιζόπουλος δήλωσε ότι το έργο της Επιτροπής
προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το Δεκέμβριο του
2010. Στο σχετικό πόρισμα δεν θα αποδίδονται
ευθύνες αλλά θα καταγράφονται τα στοιχεία και τα
γεγονότα καθώς και οι εκδοχές των πρωταγωνιστών. Ο
Μαρίνος Σιζόπουλος δήλωσε στη «Σημερινή» ότι
γίνεται πολύ σκληρή δουλειά αθόρυβα και ήδη έχει
συγκροτηθεί μια πολύ καλή παρακαταθήκη στοιχείων
που μπορούν να τύχουν μελλοντικής αξιοποίησης. «Εξαρχής,
επισημαίνει, δεν θέλαμε να κάνουμε τις έρευνές μας
με τη μάχαιρα να επικρέμμαται στους εξεταζόμενους.
Ρωτήσαμε τα πάντα και έχουμε συγκλονιστικό υλικό
και άγνωστες λεπτομέρειες για πολύ κρίσιμες ώρες
για την Κύπρο. Το υλικό αυτό, αφού επιλεγούν τα
κατάλληλα άτομα, θα αξιολογηθεί και θα δοθεί για
βαθύτερη ιστορική γνώση στις γενιές που ακολουθούν.
Θα δοθεί ακόμη στην πολιτική ηγεσία που χειρίζεται
κρίσιμα θέματα για να μην επαναληφθούν λάθη και
παραλείψεις του παρελθόντος που ζήμιωσαν την Κύπρο».
Σε ερώτηση γιατί αργήσαμε τόσο γι' αυτήν την πολύ
μεγάλης σημασίας εργασία, ο Μαρίνος Σιζόπουλος
απάντησε: «Κάλιο αργά παρά ποτέ».
Στην Αθήνα
Στο μεταξύ,
η Επιτροπή για το Φάκελο της Κύπρου συνεχίζει να
επιδιώκει την πρόσκλησή της στην Αθήνα όπου θα
μελετήσει το μαρτυρικό υλικό που συνέλεξε η Βουλή
των Ελλήνων στη δική της έρευνα για το Φάκελο της
Κύπρου. Αυτό το Φάκελο που έμεινε ερμητικά
κλειστός, γιατί περιλαμβάνει τη βαριά ευθύνη του
έθνους έναντι της Κύπρου που πολέμησε και
διχοτομήθηκε μόνη και προδομένη, ανυπεράσπιστη
μπροστά στις ορδές του Αττίλα.
Η Βουλή των Ελλήνων δεν μπορεί να καθυστερεί άλλο
αυτό το κρίσιμο ραντεβού με την Ιστορία όσο και αν
το θέμα επηρεάζει την τρέχουσα πολιτική ζωή της
Ελλάδας.
Χαριστήκαμε στους εγκληματίες
Αξιοποιήσιμες μαρτυρίες
Εκατοντάδες φρικιαστικές μαρτυρίες που
ξεθάβονται από βιβλία και συρτάρια τις
τελευταίες ημέρες προκαλούν εκ νέου αισθήματα
οργής για τα εγκλήματα που διέπραξε ο τουρκικός
στρατός στην Κύπρο. Προκαλούν, όμως, και ντροπή,
αφού η δικαίωση όλων των ψυχών που υπέφεραν και
υποφέρουν ακόμα από την τουρκική βαρβαρότητα δεν
έχει μέχρι στιγμής επέλθει! 250 βασανισμένες
ψυχές βρήκαν το κουράγιο να εξιστορήσουν τα όσα
τραυματικά και απίστευτα έζησαν δίνοντας
καταθέσεις στην Κυπριακή Αστυνομία αμέσως μετά
την απελευθέρωσή τους. Ωμότητες, που διέπραξε ο
τουρκικός στρατός στην Κύπρο, στη διάρκεια της
εισβολής του 1974, σε βάρος γυναικοπαίδων,
δείχνουν το μέγεθος της τουρκικής βαρβαρότητας.
Οι καταθέσεις φυλάσσονται αυτή τη στιγμή στα
αρχεία της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΚΥΠ).
Στις καταθέσεις καταγράφονται πλήρη στοιχεία των
θυμάτων της τουρκικής θηριωδίας, καθώς επίσης
λεπτομέρειες για τον τόπο διάπραξης των
εγκλημάτων.
Συγκλονισμό προκαλεί κατάθεση 66χρονης, που μιλά
για τη δολοφονία νεαρής μητέρας. «Επρόσεξα ότι
πάνω στο νεκρόν σώμαν της Σ.Π., 26 χρονών,
ελαχταρούσεν ολογαίματη η κορούδα της, ονόματι
Μαρία, ηλικίας 13 μόλις μηνών. Η Μαρία έκλαιγεν
και έγλειφεν τα αίματα της μητέρας της. Εγώ τότε
έπιασα το μωρόν και το επήγα στο σπίτιν μου και
το έλουσα και του εφόρεσα καθαρά ρούχα»,
περιγράφει 66χρονη γυναίκα από χωριό της
επαρχίας Λευκωσίας.
Τη βίασαν μπροστά στο γιο της
Ανατριχιαστική είναι η περιγραφή νεαρής γυναίκας
από χωριό της επαρχίας Κερύνειας, η οποία
περιγράφει το βιασμό της, παρουσία του γιου της:
«Είμαι παντρεμένη και έχω 6 παιδιά ηλικίας 7-16
χρονών. Μέσα στο σπίτι μας ήλθαν 4 στρατιώτες
Τούρκοι, οι τρεις ήταν Τουρκοκύπριοι και ο άλλος
εκ Τουρκίας. Μόλις μπήκαν μέσα, ο άντρας μου
παραδόθηκε κι επήρε τα μωρά κι εβγήκε έξω, αλλά
εμέναν ο Τούρκος εκ Τουρκίας δεν με άφηνεν να
βγω έξω, αλλά με εκτύπησεν με το όπλον μέσα στα
πλευρά και με έσπρωξεν προς το κρεβάτι. Εγώ,
όταν επροσπαθούσε να βγάλει την κιλότταν μου,
εφοβήθηκα και έκλαιγα και τον παρακαλούσα να
σταματήσει. Μετά με έβγαλεν έξω και με
εκρατούσεν σφικτά μέχρι την...(τοποθεσία) και
επίσης ο γιος μου Ι. μάς ακολουθούσεν. Εκεί
κοντά, μέσα στον δρόμον με εβίασεν όρθιος,
παρουσία του γιου μου».
Ομαδικοί βιασμοί
Οι Τούρκοι
εισβολείς δεν δίστασαν να παραβιάσουν και να
κακοποιήσουν ομαδικά γυναίκες που δεν έφταιξαν
σε τίποτε, φερόμενοι απάνθρωπα και αισχρότατα.
Αποσπάσματα καταθέσεων γυναικών αναφέρουν: «Μόλις
έφυγαν οι άνδρες, άρχισαν να χωρίζουν νεαρές
κοπέλες και να τες παίρνουν σε απόμερα δωμάτια
και να τις βιάζουν. Οι κοπέλες, ενώ επήγαιναν
έκλαιγαν, ως και όταν επέστρεφαν». (Αφήγηση
γυναίκας από χωριό της Λευκωσίας)
«Την 17ην Αυγούστου, ενώ ήμουν με τες άλλες
γυναίκες, ήρθεν ένας Τούρκος εκ Τουρκίας, με
ετράβηξεν με βίαν και με επήρεν σ’ έναν μικρόν
δωμάτιον. Ματαίως εγώ και η μητέρα μου
επροσπαθήσαμεν να αντισταθούμεν. Μόλις με έβαλεν
εις το δωμάτιον, επειδή εγώ δεν εξιντυνόμουν,
άρχισεν να με κτυπά στο πρόσωπον και στα χέρια.
Ακολούθως μού έβγαλεν ο ίδιος τα ρούχα μου και
με την απειλήν του όπλου του με εβίασεν. Την
ίδιαν ώραν που με επήραν εμέναν, επήραν και τις
αδελφές μου, τις έβαλαν σε χωριστά δωμάτια και
τις εβίασαν». (Aφήγηση γυναίκας από χωριό της
επαρχίας Αμμοχώστου).
Ούτε μικρά παιδιά δεν λυπήθηκαν οι βάρβαροι!
Δεκατετράχρονη από χωριό της επαρχίας Κερύνειας
αφηγείται:
«…Με έπιασεν ένας Τούρκος στρατιώτης και με
έβγαλεν έξω από την αποθήκην, μέσα στα χωράφια
και με εβίασεν μιαν φοράν με τα μάτια και τα
χέρια δεμένα με ρούχα. Σήμερα το πρωί ένας άλλος
Τούρκος στρατιώτης με επήρεν μέσα σε μιαν
μάντραν, που είναι κοντά στην αποθήκη, και με
εβίασεν και αυτός. Το απόγευμα ένας Τούρκος
στρατιώτης, που νομίζω ότι είναι ο ίδιος ο
πρωινός, με επήρεν ξανά στην μάντραν και με
εβίασεν και πάλι».
«Διαταγή: Εκτελέστε
τους αιχμαλώτους», του Ρόνι Αλασόρ
Το βιβλίο
του Ρόνι Αλασόρ έφερε στην επικαιρότητα ο
καθηγητής Γιαλτσίν Κιουτσούκ μιλώντας σε
τηλεοπτική εκπομπή για το «φίλο» του Αττίλα
Ολγκάτς, ο οποίος ομολόγησε κυνικά ότι σκότωσε
10 Ελληνοκύπριους κατά τη διάρκεια της τουρκικής
εισβολής. Ακολουθούν συγκλονιστικά αποσπάσματα
από το βιβλίο που έχει ως τίτλο «Διαταγή:
Εκτελέστε τους αιχμαλώτους». Σφαγές αμάχων,
εκτελέσεις αιχμαλώτων και κάθε είδους
αισχρότητες περιγράφουν σε μαρτυρίες τους
βετεράνοι του τουρκικού στρατού.
Μία απ’ αυτές αναφέρει:
«Ο “δικός” μου ήταν ένας ξανθός σγουρομάλλης
νεαρός με γαλάζια μάτια. Αν και πριν από λίγο
είδε τον άλλο συγχωριανό του να πεθαίνει, δεν
ήταν καθόλου ταραγμένος. Τον πήρα και τον πήγα
λίγα μέτρα πιο εκεί. Ήμουν σε αδιέξοδο και σε
αμηχανία. Ο αξιωματικός περίμενε να μας δει να
γινόμαστε εκτελεστές. Δεν μπορούσα να κάνω
αλλιώς. Όμως, παρ’ όλα αυτά δεν μπορούσα να τον
σκοτώσω εν ψυχρώ. Έψαχνα μια δικαιολογία για να
τον σκοτώσω. Τον κοίταξα στα μάτια και τον
ρώτησα “Γίνεσαι μουσουλμάνος;” Εκείνος στεκόταν
όρθιος με τα χέρια δεμένα και με κοίταζε στα
μάτια. Έδειξε να κατάλαβε και σχεδόν
χαμογελώντας, κούνησε δεξιά αριστερά το κεφάλι
του και μου είπε μια λέξη άγνωστη σ’ εμένα: «όι,
όι». Κατάλαβα την άρνησή του, η οποία και ήταν η
αφορμή που ζητούσα για να σηκώσω το όπλο μου.
Έτσι απλά για να μην πέσω στα μάτια του
αξιωματικού και των συναδέλφων μου, άδειασα μια
ολόκληρη γεμιστήρα πάνω του. Τώρα όμως με τύπτει
η συνείδηση και βασανίζομαι γι΄ αυτό το έγκλημα.
Τα μάτια αυτού του παιδιού και το χαμόγελό του
δεν φεύγουν ποτέ από τη σκέψη μου. Τους άλλους
δύο Ελληνοκύπριους τους σκότωσαν οι δύο λοχίες.
Αφήνοντας τα πτώματα άταφα, γυρίσαμε στο χωριό.
Όπως έλεγε ο λοχαγός μας, είχαμε γίνει πια «άνθρωποι
του παραδείσου».
Μαζικές εκτελέσεις
Στο
βιβλίο της Σοφίας Ιορδανίδου, «Νταλγκά-Νταλγκά»,
στο οποίο φιλοξενείται η μαρτυρία του Γιαλτσίν
Κιουτσούκ για τη δεύτερη εισβολή, η εικόνα της
σφαγής των Ελληνοκυπρίων είναι ολοζώντανη!
Ακολουθεί απόσπασμα από το βιβλίο:
«Φαντάσου έναν τοίχο. Έναν τοίχο
φρεσκοασβεστωμένο, εκτυφλωτικά λευκό κάτω απ' το
σκληρό φως του μεσημεριού, που καταπίνει κάθε
σκιά. Κόντρα στον τοίχο αραδιασμένοι άνδρες, οι
πιο πολλοί ώριμης ηλικίας, ηλιοκαμένοι, με
σκούρα ρούχα, που από μακριά φάνταζαν τεράστιοι
λεκέδες στην αψεγάδιαστη λευκότητα της πέτρας.
Ήμουν στο τζιπ, περαστικός από εκεί. Σταμάτησα
ένα λεπτό για να κοιτάξω καλύτερα, σαν να μην
πίστευα σ' αυτό που έβλεπα, σ' αυτό που
καταλάβαινα πως το απόσπασμα απέναντι ήταν
έτοιμο να κάνει. Ανάμεσα στους άνδρες ξεχώρισα
κάποια παιδιά αμούστακα ακόμα. Ύστερα,
απροσδόκητα, το πρόσωπο ενός άνδρα παγίδεψε το
βλέμμα μου.
Πρόσωπο ερημωμένο από ελπίδα, τοπίο σεληνιακό.
Τα μάτια του δυο σχισμές και μέσα τους λεπίδι η
γνώση. Το 'βλεπα, ήξερε! Ήξερε πως πεθαίνει.
Κρατούσε ίσιο το σώμα του. Ήταν ψηλός και μυώδης.
Φορούσε μπλε πουκάμισο. Τα μάτια του δεν τα 'δα
καθαρά τι χρώμα είχαν. Είδα μόνο την απελπισία
να φωσφορίζει στους βολβούς του που γύριζαν
τρελά μέσα στις σάρκινες θήκες τους. Έμοιαζε
κιόλας φευγάτος από εκεί. Δεν ξέρω αν έλπιζε
ακόμα στον "από μηχανής Θεό". Έτσι δεν έλεγαν οι
δικοί σας κλασικοί; Ένα μπλε πουκάμισο στημένο
στον τοίχο, που ιδρώνει απ' τη ζέστη και το φόβο
του θανάτου μπορεί, πού ξέρεις, να ελπίζει ως
την ύστατη στιγμή. Έβαλα μπρος κι απομακρύνθηκα.
Στα εκατόν πενήντα μέτρα περίπου, οι ριπές με
πρόλαβαν.
Σφαγή Ελληνοκυπρίων
Συγκλονιστικές
όσο και φρικιαστικές αποκαλύψεις για τις
δολοφονίες Ελληνοκυπρίων στη διάρκεια της
τουρκικής εισβολής έκαμε γνωστός Τούρκος
ηθοποιός που πήρε μέρος στην εισβολή του 1974
και παραδέκτηκε ότι σκότωσε εν ψυχρώ δέκα
ανθρώπους.
Ο ηθοποιός Ατίλα Ολγκάτς, μιλώντας σε εκπομπή
του τηλεοπτικού καναλιού «Σταρ», είπε ότι
επρόκειτο να απολυθεί από το στρατό, μία μέρα
μετά την έναρξη της τουρκικής εισβολής, αλλά η
πολεμική επιχείρηση ματαίωσε την απόλυση και
διετάχθη να μεταβεί με τα τουρκικά στρατεύματα,
από τη Μερσίνα, στην Κύπρο.
«Σκότωσα 10 άτομα, από τα οποία ο ένας ήταν
19χρονος αιχμάλωτος στρατιώτης», δήλωσε ο
ηθοποιός.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ο Ατίλα Ολγκάτς
αποκάλυψε: «Είπα στο διοικητή μας ότι εγώ
είμαι καλλιτέχνης και δεν μπορώ να σκοτώσω.
Μου απάντησε: 'Εδώ τελειώνει η τέχνη, εδώ
αρχίζει η αληθινή ζωή, ο πόλεμος. Σου έδωσα
εντολή κι εσύ θα σκοτώσεις'».
Στη συνέχεια ο Ολγκάτς περιέγραψε σκηνές
θανάτου και τρόμου λέγοντας: «Ο πρώτος που
σκότωσα ήταν ένας 19χρονος αιχμάλωτος
στρατιώτης. Όταν έτεινα το όπλο προς το μέρος
του, με έφτυσε. Τον πυροβόλησα στο μέτωπο και
πέθανε. Στη συνέχεια, σκότωσα άλλους εννιά.
Και αφού τους σκότωνα, πήγαινα στο αρχηγείο
και έκλαιγα, αλλά την επομένη, σκότωνα και
πάλιν».
Βλέπει εφιάλτες
Ο
Τούρκος ηθοποιός με ζωγραφισμένη τη φρίκη και
τον αποτροπιασμό στο πρόσωπό του, συνέχισε την
εφιαλτική αφήγησή του: «Δεν λένε να βγουν από
τα όνειρά μου οι εικόνες αυτές. Για αρκετό
χρονικό διάστημα έκανα ψυχολογική θεραπεία.
Για το λόγο αυτό, δεν μπορώ ακόμα να φάω κρέας,
δεν μπορώ να δω αίμα, επειδή θυμάμαι αμέσως τα
παιδιά που σκότωσα».
Ο Ολγκάτς δήλωσε πως για πρώτη φορά αποκάλυψε
τα εγκλήματα που διέπραξε στην Κύπρο και
κατέληξε: «Ο πόλεμος με επηρέασε για μεγάλο
χρονικό διάστημα και επαγγελματικά και άλλως
πως. Δεν μπόρεσα να επιτύχω τίποτε. Ακόμα και
σήμερα θυμάμαι το διοικητή μου να μου λέει: 'Νομίζεις
ότι πάντα θα σκοτώνεις πάνω στη σκηνή; Πάρε το
όπλο και σκότωσε κάποιο στα αλήθεια, να δεις
πώς είναι'».
Διευκρινίζεται ότι ο Ολγκάτς δεν ξεκαθαρίζει
αν οι εννέα Ελληνοκύπριοι ήσαν αιχμάλωτοι
στρατιώτες ή άμαχοι.
Η Κοιλάδα των Λύκων
Να
σημειωθεί ότι ο Ολγκάτς κλήθηκε στο κανάλι για
να μιλήσει για το τηλεοπτικό σίριαλ «Η Κοιλάδα
των Λύκων» στην οποία πρωταγωνιστεί και στην
οποία «παίζει» και ο Ραούφ Ντενκτάς. Πρόκειται
για τη δημοφιλέστερη εκπομπή της τουρκικής
τηλεόρασης.
Η συγκλονιστική κατάθεση του Ολγκάτς βγήκε
αβίαστα και αυθόρμητα: «Στην ταινία σκοτώνω
έναν άνθρωπο, αλλά στην πραγματική ζωή σκότωσα
δέκα», είπε και άρχισε να διηγείται όσα
εφιαλτικά έζησε και έπραξε στην τουρκική
εισβολή. «Ήθελα να τα βγάλω από μέσα μου»,
είπε. Και μίλησε για τα εγκλήματά του ύστερα
από 34 χρόνια...
Οργανωμένη
Η
μαρτυρία του Τούρκου ηθοποιού-εκτελεστή
αποκαλύπτει πλέον κατά τον πιο έγκυρο τρόπο
ότι οι εκτελέσεις αιχμαλώτων και αγνοουμένων
αποτελούσε οργανωμένο σχέδιο του τουρκικού
στρατού και όχι έργο «ατάκτων ομάδων», όπως
ισχυρίστηκε ο Ραούφ Ντενκτάς σε παλαιότερη
συνέντευξή του, προφανώς για να
αποενοχοποιήσει από το έγκλημα την Τουρκία και
το στρατό της. Ο Ντενκτάς είχε ισχυριστεί τότε
ότι όλοι οι αγνοούμενοι είναι νεκροί, αφού
προηγουμένως παραδόθηκαν σε «ατάκτους».
Θα ζητήσουμε να
καταθέσει
Ο
Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών
Αγνοουμένων Νίκος Θεοδοσίου, σε δηλώσεις του
στη «Σ», ανέφερε ότι από όσα είπε ο Τούρκος
εκτελεστής δεν μπορεί να εντοπίσει
συγκεκριμένο γεγονός, τόπο και πρόσωπα, όμως η
Γραμματεία της Οργάνωσης θα ζητήσει από τους
εκπροσώπους μας στη Διερευνητική Επιτροπή για
τους Αγνοουμένους, όπως η κατάθεση του Τούρκου
ηθοποιού διερευνηθεί πλήρως, και στην ανάγκη ο
Ατίλα Ολγκάτς κληθεί και καταθέσει για όλες
τις λεπτομέρειες αυτής της σφαγής στην οποία
πρωταγωνίστησε
Ο βομβαρδισμός της Αμμοχώστου και οι προβλέψεις των Βρετανών
Ποιες ήταν οι προβλέψεις των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και οι εκτιμήσεις τους για την εξέλιξη των πραγμάτων στο νησί. Το παρασκήνιο της εκεχειρίας, της τουρκικής προέλασης και της επιχείρησης διάσωσης από τους Άγγλους των Βρετανών υπηκόων.
Το πρωί της 22ας Ιουλίου, καθώς βρετανικά στρατεύματα ερευνούσαν στην Αμμόχωστο για τυχόν εναπομείναντες Βρετανούς πολίτες, η πόλη δέχθηκε τουρκικούς βομβαρδισμούς. Ένα βρετανικό τεθωρακισμένο κτυπήθηκε, δύο στρατιώτες τραυματίστηκαν, εκ των οποίων ο ένας σοβαρά. Τα τεθωρακισμένα έφεραν βρετανικές σημαίες και δεν βρισκόντουσαν στην περιοχή που ελέγχει η Εθνική Φρουρά, αλλά το Φόρεϊν Όφις ήταν της άποψης ότι η επίθεση ήταν αποτέλεσμα λογικού λάθους και η διαμαρτυρία ήταν απλώς “for the record”.
Οι τουρκικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν. Προσωπικό στις αποθήκες Lion House παρακολουθούσε με λεπτομέρεια τους βομβαρδισμούς, με βόμβες ναπάλμ, της τουρκικής αεροπορίας, πάνω σε κύρια κτίρια της πόλης. Δύο μεγάλα ξενοδοχεία, το Salaminia Towers και το Golden Marianna, είχαν βομβαρδιστεί σκόπιμα, γιατί το ένα τουλάχιστον εχρησιμοποιείτο από την Εθνική Φρουρά, πολλά από τα στελέχη της οποίας υπέστησαν σοβαρά εγκαύματα και αργότερα μεταφέρθηκαν στην Αθήνα μέσω Ακρωτηρίου. Το Σαλαμίνια καταστράφηκε ολοσχερώς, ενώ το Μαριάννα υπέστη σοβαρές ζημιές.
Τουρκική προέλαση 20 - 22 Ιουλίου
Τις
τρεις πρώτες μέρες της τουρκικής εισβολής,
από τα ξημερώματα του Σαββάτου, 20 Ιουλίου,
έως τη νεφελώδη εκεχειρία στις 16.00 της
Δευτέρας, 22 Ιουλίου, οι τουρκικές δυνάμεις
το μόνο που κατάφεραν να καταλάβουν ήταν ένα
στενό κομμάτι, περίπου 15 μιλίων σε πλάτος,
ξεκινώντας από την ακτή δυτικά της Κερύνειας
προς τη βόρεια άκρη της Λευκωσίας.
Η τουρκική πρόοδος την πρώτη μέρα ήταν πολύ
μικρή. Οι αλεξιπτωτιστές τους, που έπεσαν
μεταξύ των βουνών της Κερύνειας και της
Λευκωσίας, περιορίστηκαν στο να
σταθεροποιήσουν τις θέσεις τους στον
τουρκικό θύλακα του Κιόνελι, καθώς οι
θαλάσσιες δυνάμεις τους σταθεροποιούσαν ένα
μικρό προγεφύρωμα στην ακτή, πέντε μίλια
δυτικά της Κερύνειας. Τις επόμενες μέρες οι
δυνάμεις εκείνες ενώθηκαν διαμέσου της
διόδου της Κερύνειας, όμως όχι δίχως την
απώλεια πολλών ζωών και τεθωρακισμένων, ως
επί το πλείστον λόγω της ανάξιας χρήσης των
στενών δρόμων στα βουνά και λόγω των
τολμηρών τακτικών των Διοικητών της Εθνικής
Φρουράς. Υπολογίζεται ότι το πρωί της 21ης
Ιουλίου η δύναμη των στρατευμάτων εισβολής
ήταν 6.000 άνδρες και 40 τεθωρακισμένα.
«Τα παιδιά μας τα
έβαλαν με τους πάνοπλους εισβολείς»
Ο
Βρετανός Υπατος Αρμοστής Όλβερ, συνοψίζοντας
την κατάσταση το πρωί της 22ας Ιουλίου, είπε:
“Κάπως, προς έκπληξή μας, οι ελληνοκυπριακές
δυνάμεις έχουν κρατήσει τις θέσεις τους και
άντεξαν την πίεση. Η γενική εικόνα είναι η
τουρκική σύγχυση ως προς τους στόχους των.
Απέτυχαν να εκμεταλλευθούν τις ευκαιρίες που
είχαν και, μέχρι σήμερα το πρωί, δεν έχουν
επιδείξει πραγματική δύναμη”. Στη συνέχεια ο
κ. Όλβερ είπε ότι οι Τουρκοκύπριοι μαχητές
δεν μπορούσαν να κρατήσουν περισσότερο και
στη Λεμεσό είχαν ήδη παραδοθεί. Στην Πάφο (παρόλη
την υποστήριξη της τουρκικής αεροπορίας),
Πόλη Χρυσοχούς, Λεύκα, Τσάτος και Αμμόχωστο,
η κατάρρευσή τους ήταν αναμενόμενη. Όμως -πρόσθεσε-
έγιναν περαιτέρω τουρκικές αποβιβάσεις το
ίδιο πρωί στον Καραβά, και συμπέρανε ότι οι
τουρκικές δυνάμεις θα προσπαθούσαν να
καταλάβουν την πόλη της Κερύνειας πριν από
την εκεχειρία.
Στις 15.35 της 23ης Ιουλίου ο κ. Όλβερ
ενημέρωσε πως ο Νίκος Σαμψών παραιτήθηκε και
ο Γλαύκος Κληρίδης δέχθηκε να αναλάβει ως
αναπληρωτής Πρόεδρος. Ο κ. Όλβερ καλωσόρισε
την εξέλιξη με το Γλ. Κληρίδη, ο οποίος είπε
ότι θα είχε θετική και αποτελεσματική
επιρροή στα πράγματα, ειδικά στον τομέα των
ενδοκοινοτικών διαπραγματεύσεων, με τις
καλές του σχέσεις με τον Ντενκτάς...
Ανησυχίες για εμπλοκή της Ελλάδας σε πόλεμο
με την Τουρκία εκφράστηκαν από διπλωματικούς
κύκλους την ημέρα πριν από την τουρκική
εισβολή, όμως ήταν στις 21 Ιουλίου που αυτός
ο φόβος ήταν πιο εμφανής... Όμως, εκ των
υστέρων, το απειλητικό αυτό ενδεχόμενο
εξασθένισε, καθώς η Ελλάδα γνώριζε ότι θα
ήταν ένας πόλεμος τον οποίο δεν είχε ελπίδα
να κερδίσει...
Η εκκένωση της
Κερύνειας
Οι
τουρκικές αποβάσεις δυτικά της Κερύνειας και
η σύγχυση που προκλήθηκε από τις εμπόλεμες
συγκρούσεις στην περιοχή εξέθεσαν τους
Βρετανούς κατοίκους και τουρίστες σε
μεγάλους κινδύνους και δυσκολίες. Γι’ αυτό,
ο Διοικητής και ο κ. Όλβερ συμφώνησαν στις
21 Ιουλίου ότι, τελικά, μόνο διά ναυτικής
επιχείρησης ήταν δυνατή η μεταφορά τους.
«Είχε συμφωνηθεί η επιχείρηση απομάκρυνσής
τους, νοουμένου ότι υπήρχε η έγκριση της
Αθήνας και της Άγκυρας, να ξεκινήσει την
αυγή της 22ας Ιουλίου, και, γι’ αυτόν το
σκοπό, διατάχθηκαν τα HMS ANDROMEDA, HMS
RHYL, HMS OLNA να προχωρούσαν προς την
περιοχή.
Όμως, καθ’ όλην τη νύχτα της 21/22 Ιουλίου
και παρά τις έντονες διπλωματικές
δραστηριότητες, δεν έγινε κατορθωτή η
τουρκική έγκριση. Το μεσημέρι της 22ας
Ιουλίου, με την προοπτική εκεχειρίας στις
16.00, το Φόρεϊν Όφις είπε ότι οι υπουργοί
συμφώνησαν να αναβάλουν την επιχείρηση.
Είναι ξεκάθαρο, τώρα, ότι ο κύριος λόγος για
την τουρκική άρνηση στην επιχείρηση ήταν η
αποτυχία τους, έως εκείνη την ώρα, να
καταλάβουν την Κερύνεια, και η ανάγκη να
συνεχίσουν τις ενισχύσεις του προγεφυρώματός
τους ανενόχλητοι. Ο ισχυρισμός ότι το είχαν
καταφέρει, πρώτα με ανταπόκριση, την 21ην
Ιουλίου, από το Μπι Μπι Σι και τους τρεις
ανταποκριτές του στην περιοχή, ήταν
λανθασμένος...
Η βρετανική επιχείρηση…
»Στις 22
Ιουλίου είχαμε 2.000 Βρετανούς και άλλους
υπηκόους, άλλων εθνικοτήτων, στην περιοχή
Κερύνειας. Στις 15.20 ο κ. Όλβερ, ο οποίος
κατέφυγε στο υπόγειο της Υπ. Αρμοστείας, για
να προφυλαχθεί από τα τουρκικά πυρά και
εκείνα της Εθνικής Φρουράς, πήρε μήνυμα από
το Διοικητή, ότι τα βρετανικά HMS HERMES και
HMS DEVONSHIRE (στρατιωτικά πλοία του
Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού) είχαν
εξουσιοδοτηθεί να ξεκινήσουν την επιχείρηση
διάσωσης στις 19.15. Στις 21.20 ο κ. Κάλαχαν
ενημέρωσε ότι η επιχείρηση θα άρχιζε την
αυγή της 23ης Ιουλίου και ζήτησε όπως
ληφθούν ΑΜΕΣΩΣ οι εγκρίσεις Ελλάδος και
Τουρκίας και η δέσμευση ότι οι δυνάμεις τους
δεν θα εμπόδιζαν την εκκένωση...».
Όμως, σύμφωνα
με την έκθεση, οι Βρετανοί καταγράφουν έναν
καταιγισμό ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ αυτών
και των Τούρκων, με τους τελευταίους να
επιμένουν να μη δέχονται την έναρξη της
βρετανικής επιχείρησης, γιατί ακριβώς δεν
ήταν έτοιμοι για την ολοκλήρωση των στόχων
τους και τη σταθεροποίηση του προγεφυρώματός
τους.
Τελικά, ο Διοικητής των Βρετανικών Ενόπλων
Δυνάμεων Μέσης Ανατολής πήρε την τελεσίδικη
απόφαση και έδωσε την εντολή να ξεκινήσει η
επιχείρηση. Προέβη σε έντονες και αυστηρές
προειδοποιήσεις προς τους Τούρκους, ότι η
βρετανική αεροπορία θα λάμβανε κάθε μέτρο
για την ανεμπόδιστη επιχείρηση
διάσωσης-εκκένωσης των Βρετανών και άλλων
πολιτών που βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στην
Κερύνεια.
Άρτια επικοινωνία
Και συνεχίζει η
πολυσέλιδη έκθεση:
«Ο κύριος λόγος για την επιτυχία της
επιχείρησης στην Κερύνεια ήταν οι άρτιες
επικοινωνίες. Εξυπαρχής ο Διοικητής είχε
προβλέψει ότι έπρεπε οπωσδήποτε να μπορούμε
να επικοινωνούμε με τους Τούρκους Στρατηγούς
στα γρήγορα. Ο υφιστάμενος σύνδεσμος του
ΝΑΤΟ μεταξύ του 280 SU και Σμύρνης ήταν πολύ
‘σιγανός’ και καθόλου σίγουρος. Έτσι, το
πρόβλημα ξεπεράστηκε με τη χρήση αεροπλάνου
Vulcan, που πετούσε πολύ ψηλά, ως μέσου
επικοινωνίας, με το οποίο επείγοντα μηνύματα
μπορούσαν να φθάνουν άμεσα στην Άγκυρα και,
αντίστροφα, μέσω της Αμερικανικής
Αεροπορικής Βάσης, στα Άδανα. Επιπρόσθετα, η
χρήση του Vulcan αποδείχθηκε χρησιμότατη στη
μεταφορά μηνυμάτων στην ομάδα δράσης του
Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού, καθ’ όλην τη
διάρκεια της επιχείρησης της Κερύνειας».
Προβλέψεις των
Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών
Στις 19
Ιουλίου, η Επιτροπή Μυστικών Υπηρεσιών στο
Λονδίνο είχε μελετήσει και αποφανθεί.
Γνώριζε με κάθε λεπτομέρεια τους στόχους της
Άγκυρας κατά τη διάρκεια της εισβολής, που
ακολούθησε την επομένη. Αποφάνθηκε ότι:
«Εντός 12 ωρών ή το πολύ εντός 18 ωρών από
την ώρα απόφασης εισβολής η Τουρκία θα
μπορούσε να εξασφαλίσει το ζητούμενο. Οι
Τούρκοι θα μπορούσαν να καταλάβουν και να
διατηρήσουν υπεροχή αέρος πάνω από την Κύπρο,
εκτός και αν βρισκόντουσαν αντιμέτωποι με
κάποια κύρια δύναμη, όπως τις ΗΠΑ ή τη
Σοβιετική Ένωση.
Οι στρατιωτικοί στόχοι της Άγκυρας για την
επέμβαση θα συνεπάγονταν την ανάγκη
εξασφάλισης βαθιού λιμανιού και αεροδρομίου,
και σε σχέση με το γεωγραφικό διασκορπισμό
των Τουρκοκυπρίων. Ευτυχώς, για τους
Τούρκους, αυτό ήταν συμβατό.
Η κατάληψη του λιμανιού της Αμμοχώστου και
του αεροδρομίου Τύμπου ήταν οι πιο πιθανοί
τουρκικοί πρώτοι στόχοι. Οι Τούρκοι μπορούν
να εξασφαλίσουν έλεγχο του αεροδρομίου με
αλεξιπτωτιστές ή με απευθείας επίθεση. Η δε
Αμμόχωστος, με θαλάσσια επίθεση στις
εξαίρετες ακτές μεταξύ του λιμανιού και του
Πενταδακτύλου. Μετά, θα κατευθυνθούν προς τα
σύνορα της Βάσης Δεκέλειας, και, μέσω Τύμπου,
στη Λευκωσία και προς την περιοχή Μόρφου.
Έτσι η νήσος θα διχοτομηθεί, με τις
περισσότερες τουρκικές περιοχές στα βόρεια
εντός του διχοτομικού συνόρου...
Οι Έλληνες και Ελληνοκύπριοι στα σίγουρα θα
αντισταθούν των Τούρκων, αλλά δεν έχουμε
αμφιβολία ότι οι τελευταίοι θα επιτύχουν να
κρατήσουν τους στόχους τους. Δεν μπορούμε να
κάνουμε ασφαλείς προβλέψεις πόσο θα πάρει
στους Τούρκους να επιτύχουν τους
στρατιωτικούς τους στόχους, όμως νομίζουμε
ότι όλα θα μπορούν να κερδηθούν εντός 24-48
ωρών από την ώρα της απόβασης.
Συμπέρασμα
»Βλέπουμε
ότι πρωταρχικός στρατιωτικός στόχος είναι η
ντε φάκτο διχοτόμηση του νησιού, με τους
Τούρκους να έχουν υπό την κατοχή τους το
βορειοανατολικό μέρος, περιλαμβανομένων και
του τουρκικού μέρους της Λευκωσίας και του
λιμανιού της Αμμοχώστου. Ίσως να πάρουν και
ένα κομμάτι στα νοτιοανατολικά, ούτως ώστε
να δημιουργήσουν εκεί έναν ασφαλή τουρκικό
θύλακα. Δεν πιστεύουμε ότι οι Έλληνες θα
μπορέσουν να εμποδίσουν τους Τούρκους από το
να κατορθώσουν τους στρατιωτικούς τους
στόχους.
Παρ’ όλον ότι η Τουρκία έχει τη στρατιωτική
δυνατότητα να καταλάβει ολόκληρη τη νήσο,
αμφιβάλλουμε κατά πόσον θα το βρει εθνικά
αναγκαίο ή πολιτικά πρέπον. Καθ’ όλην την
επιχείρησή τους οι Τούρκοι πιστεύουμε ότι θα
προσπαθήσουν να αποφύγουν σύγκρουση με τα
βρετανικά στρατεύματα. Θα χρειάζονται να
πάρουν μια περιοχή κοντά στη Βάση Δεκέλειας,
όμως μάλλον δεν θα χρειαστούν να κάνουν
τίποτα κοντά στη βάση Ακρωτηρίου».
Ο Δημητρίου βλέπει
Όλβερ
Στις
17 Ιουλίου 1974 ο κ. ΄Ολβερ ενημέρωνε το
Λονδίνο με τα εξής:
«Ο νέος υπ. Εξωτερικών κ. Δημητρίου ήλθε
στην Υπάτη Αρμοστεία ακάλεστος σήμερα το
πρωί και είπε ότι ήταν καθαρά προσωπική
επίσκεψη. Αναγκάστηκα να τον δω, όμως
εξήγησα ότι και εγώ τον έβλεπα επί
προσωπικής βάσεως και δεν σήμαινε
οποιαδήποτε αναγνώριση. Το δέχθηκε.
Ισχυρίστηκε ότι η Εθνική Φρουρά είχε πλήρη
έλεγχο σ’ όλην τη νήσο, περιλαμβανομένης και
της Πάφου. Απoκαταστάθηκε η τάξη και η ζωή
επέστρεψε στην ομαλότητα. Αγανακτισμένος από
την κτηνωδία της Police Tactical Reserve,
είχαν σταλεί αυστηρές οδηγίες για να μην
υπάρξουν αντίποινα.
Ο κύριος λόγος της επίσκεψης του κ.
Δημητρίου ήταν να με διαβεβαιώσει ότι η νέα
κυβέρνηση ήταν δημοκρατική, η Βουλή θα
λειτουργούσε κανονικά, και, αν υπήρχαν
δυσκολίες (πιστεύω ότι εννοούσε τους
κομμουνιστές), θα είχαν σύντομα εκλογές.
Διαβεβαίωνε ότι ο Κληρίδης θα συνέχιζε ως
Πρόεδρος... Η κυβέρνηση θα τιμούσε όλες τις
υπάρχουσες διεθνείς υποχρεώσεις και θα
παρέμενε αδέσμευτη, με μια διακριτική δυτική
επιρροή. Ήθελε τις πιο δυνατές φιλικές
σχέσεις με τη Βρετανία. Πίστευε ότι υπήρχε
μάλλον μη φιλική αντίδραση προς τους
Βρετανούς. Η κυβέρνηση καλωσόριζε την
παρουσία των Βρετανικών Βάσεων και ήλπιζε
ότι θα παρέμεναν, νοουμένου ότι δεν θα
υπήρχε ανάμειξη από τις Βάσεις στις
εσωτερικές υποθέσεις της Κύπρου. Τον
διαβεβαίωσα ότι ποτέ δεν είχαμε τέτοια
πρόθεση...
Ενέπλεξε τον… Λυσσαρίδη
»Ο κ.
Δημητρίου τόνισε ότι η κυβέρνηση ήθελε
φιλικές σχέσεις με τους Τουρκοκύπριους. Ήταν
προσωπικός φίλος του Ντενκτάς και ένας λόγος
για την επιλογή του ως Υπουργού Εξωτερικών
ήταν η ελπίδα ότι θα επηρέαζε ευνοϊκά τα
διεθνή θέματα. Οι ενδοκοινοτικές θα
συνέχιζαν, με τον Κληρίδη και το Δεκλερή (που
είχε επιστρέψει στην Κύπρο),
αντιπροσωπεύοντας την ελληνική πλευρά. Η νέα
κυβέρνηση ήταν πλήρως ρεαλιστική για τις
δυσκολίες της Ένωσης και θα έκανε ανακοίνωση,
διαβεβαιώνοντας την Τουρκία. Υπήρξαν μία ή
δύο πράξεις πρόκλησης εναντίον των
Τουρκοκυπρίων από υποστηρικτές του Λυσσαρίδη,
με την ελπίδα να υποκινηθούν ενδοκοινοτικές
ταραχές. Αυτές αντιμετωπίστηκαν δυναμικά...
Ο κ. Δημητρίου προσπάθησε να με πείσει ότι
το πραξικόπημα ήταν αυστηρά εσωτερική
εξέγερση της Εθνικής Φρουράς, ως αντίδραση
στην αυξανόμενη διολίσθηση προς τον
κομμουνισμό. Ο κ. Δημητρίου ισχυρίστηκε ότι
επρόκειτο για ξαφνική αντίδραση των νέων
Κυπρίων στην Εθνική Φρουρά, και αρνήθηκε
ανάμειξη Ελλήνων αξιωματικών με εντολές της
Αθήνας...».
Αξιοποίηση μαρτυριών
Έκθεση
με όλα τα στοιχεία και τις μαρτυρίες
ανθρώπων που είδαν με τα μάτια τους
ομαδικές εκτελέσεις Ελληνοκυπρίων,
βιασμούς και πλήθος από εγκλήματα
πολέμου που διέπραξαν οι Τούρκοι κατά
την τουρκική εισβολή, θα πρέπει να
υποβληθεί προς την Επιτροπή Μονίμων
Αντιπροσώπων του Συμβουλίου της
Ευρώπης. Αυτό δήλωσε ο πρόεδρος του
Δημοκρατικού Συναγερμού Νίκος
Αναστασιάδης, μετά το πέρας της
συνάντησης που είχε με την ηγεσία της
Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων και
Αδηλώτων Αιχμαλώτων. Ο πρόεδρος του
ΔΗΣΥ είπε ότι η Κυβέρνηση θα πρέπει να
αναθέσει είτε σε ειδική Επιτροπή είτε
στη Γενική Εισαγγελία το έργο της
συγκέντρωσης των πρόσφατων μαρτυριών
αναφορικά με τους αγνοουμένους και να
τις καταθέσει στην Επιτροπή Μονίμων
Αντιπροσώπων του Συμβουλίου της
Ευρώπης, προσθέτοντας ότι με αυτόν τον
τρόπο η Τουρκία θα πιεστεί για τη
διαλεύκανση της τύχης των αγνοουμένων.
Η ηγεσία της Επιτροπής Συγγενών
Αγνοουμένων και Αδηλώτων Αιχμαλώτων
ενημέρωσε τον πρόεδρο του ΔΗΣΥ για τη
διαδικασία που ακολουθείται, μετά και
τη συγκλονιστική ομολογία του Τούρκου
ηθοποιού Αττίλα Ολγκάτς ότι σκότωσε εν
ψυχρώ 10 Ελληνοκύπριους κατά τη
διάρκεια της τουρκικής εισβολής.
Πάντως, η Κυβέρνηση τηρεί σιγήν ιχθύος
σχετικά με τους περαιτέρω χειρισμούς
της. «Πιστεύουμε ότι είναι αναγκαία η
σύσταση μιας επιτροπής ή η ανάθεση από
πλευράς Κυβερνήσεως, ενδεχόμενα στη
Γενική Εισαγγελία, της συγκέντρωσης
των όποιων στοιχείων έχουν δει το φως
της δημοσιότητας και μαρτυριών που
υπάρχουν, προκειμένου να υποβληθεί
προς την Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων
(του ΣτΕ) μια στοιχειοθετημένη έκθεση,
έτσι ώστε να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα
ή να ασκηθούν προς την τουρκική πλευρά
οι αναγκαίες πιέσεις και με βάση την
4η Διακρατική προσφυγή (της Κύπρου
κατά της Τουρκίας), έτσι ώστε να
ανοίξουν τα αρχεία του τουρκικού
στρατού ή των άλλων υπηρεσιών της
Τουρκίας, προκειμένου να διευκολυνθεί
το έργο της Διερευνητικής Επιτροπής
για τους Αγνοουμένους και κατ' αυτόν
τον τρόπο να τερματιστεί και η αγωνία
των συγγενών» είπε ο κ. Αναστασιάδης.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Νίκος
Θεοδοσίου συμφώνησε με τον πρόεδρο του
ΔΗΣΥ στην αναγκαιότητα αξιοποίησης των
μαρτυριών κατά της Τουρκίας. «Απώτερος
στόχος όλων μας είναι -συντονισμένα,
με σοβαρότητα και με λεπτούς
χειρισμούς- να δούμε πώς αξιοποιείται
οτιδήποτε καινούργιο υπάρχει για το
θέμα των αγνοουμένων και σίγουρα η
ουσιαστική ενίσχυση της προσπάθειας η
οποία γίνεται στην Επιτροπή Μονίμων
Αντιπροσώπων του ΣτΕ είναι πολύ
σημαντική, διότι μέσα από αυτή την
προσπάθεια, μέσα από αυτή την
αξιοποίηση, μπορεί να έχουμε τις
σωστές πιέσεις προς την Τουρκία για να
ανοίξει τα αρχεία του τουρκικού
στρατού και των τουρκικών φυλακών, για
να βοηθηθεί έτσι η διαλεύκανση της
τύχης των αγνοουμένων» ανέφερε ο κ.
Θεοδοσίου.
Σε ό,τι αφορά την ποινική πτυχή της
μαρτυρίας του Τούρκου ηθοποιού Αττίλα
Ολγκάτς, ο κ. Αναστασιάδης είπε πως η
προτεραιότητα, τώρα τουλάχιστον, των
συγγενών των αγνοουμένων και των
πεσόντων είναι η διακρίβωση της τύχης
των δικών τους, προσθέτοντας ότι πέραν
αυτού θα πρέπει σοβαρά να μελετηθούν
τα όποια ενδεχόμενα εφόσον δεν θα
παραβλάψουν ή δεν θα διακόψουν αυτή
την προσπάθεια, που καταβάλλεται εδώ
και πολλά χρόνια από τους συγγενείς. «Δεν
θα προχωρήσω σε εύκολες δηλώσεις ή
αρεστές δηλώσεις σε όσους δεν
υποφέρουν. Αυτό που μας ενδιαφέρει,
είναι μέσα από την υπευθυνότητα που
διακρίνει την Επιτροπή να υπάρξει
τέτοια συνεργασία, που να συμβάλει
στην άμβλυνση του πόνου αυτών που για
35 χρόνια υποφέρουν» κατέληξε ο κ.
Αναστασιάδης.
Στους ομαδικούς τάφους Ασσιωτών και Αφανιωτών
Καθώς η κλεψύδρα του
χρόνου μετρά σχεδόν 35 πέτρινα χρόνια
από την τουρκική εισβολή, οι
αιματοβαμμένοι σελιδοδείκτες της
μνήμης ανοίγουν τις πληγές της
τουρκικής θηριωδίας. Τραγικότερες των
περιπτώσεων, εκείνες των αγνοούμενων
της Άσσιας και της Αφάνειας. Η Άσσια
καταμετρά 83 αγνοουμένους και η
Αφάνεια 15. Τριάντα πέντε σχεδόν
χρόνια μετά, μαρτυρίες Ελληνοκυπρίων
και Τουρκοκυπρίων καταδεικνύουν ότι οι
70 αγνοούμενοι της Άσσιας εκτελέστηκαν
εν ψυχρώ από τους Αττίλες τον Αύγουστο
του ’74. Εκείνες τις μαύρες μέρες του
Αυγούστου, οι Αττίλες είχαν καταλάβει
την Άσσια συλλαμβάνοντας 70 άτομα,
στην πλειοψηφία τους ηλικίας άνω των
50 ετών. Τους επιβίβασαν σε δύο
λεωφορεία, που τους μετέφεραν στο
γκαράζ Παυλίδη. Το γκαράζ, όμως, ήταν
υπερπλήρες και ο Τούρκος αξιωματικός
έδωσε εντολή να επιστρέψουν στην Άσσια.
Όταν, όμως, έφθασαν στο χωριό, δόθηκε
νέα εντολή για να επιστρέψουν στο
γκαράζ Παυλίδη. Όπερ και εγένετο. Όμως
και πάλιν ο Τούρκος αξιωματικός
αρνήθηκε να τους παραλάβει. Τα
λεωφορεία έκαναν επαναστροφή για την
Άσσια. Προτού φθάσουν στο χωριό, οι
Αττίλες τούς αποβίβασαν στο Ορνίθι και
τους εκτέλεσαν εν ψυχρώ. Το τηλεοπτικό
κανάλι «Σίγμα» μετέβη στην περιοχή
πριν από μία εβδομάδα, με τη συνοδεία
συγγενών αγνοουμένων της Άσσιας και
της Αφάνειας.
Με τη βοήθεια των συγγενών εντόπισε τα
τρία σημεία όπου τάφηκαν από τους
Αττίλες οι 70 Ασσιώτες και οι 6 από
τους αγνοούμενους της Αφάνειας.
Στο κατεχόμενο Ορνίθι υπάρχουν δύο
νεροπήγαδα, στα οποία ενδεχομένως
έχουν θαφτεί Ελληνοκύπριοι αγνοούμενοι
ή και πεσόντες κατά την τουρκική
εισβολή. Στο πρώτο πηγάδι, το «Σίγμα»
εντόπισε οστά! Ωστόσο, λόγω του βάθους
του πηγαδιού, δεν έγινε κατορθωτό να
διαπιστωθεί σε πόσα άτομα ανήκαν. Στο
δεύτερο πηγάδι υπολογίζεται ότι
βρίσκονται θαμμένα 70 άτομα.
Σε άλλο, μεγαλύτερο πηγάδι, εικάζεται
ότι θάφτηκαν περισσότεροι από 70
αγνοούμενοι ή πεσόντες κατά τη
τουρκική εισβολή, προερχόμενοι από την
Αφάνεια, την Άσσια και τα γύρω χωριά.
Προσφάτως, όταν ετέθη θέμα επιστροφής
εδαφών, σύμφωνα με μαρτυρίες και
πληροφορίες, κατά οργανωμένο τρόπο ο
τουρκικός στρατός ξέθαψε πεσόντες. Οι
περισσότερες μαρτυρίες που κατέχει το
«Σίγμα» αναφέρουν ότι τους μετέφεραν
και τους έθαψαν σε στρατιωτική περιοχή,
την οποία η Διερευνητική Επιτροπή
είναι αδύνατον να εντοπίσει εάν δεν
έχει τη συγκατάθεση του τουρκικού
στρατού.
Τραγική είναι, ωστόσο, η περίπτωση των
αγνοουμένων της Αφάνειας, καθώς στις
εκτελέσεις τους, εκτός από Τούρκους
στρατιώτες, συμμετείχαν και
συγχωριανοί τους Τουρκοκύπριοι, οι
οποίοι βρίσκονται εν ζωή.
H πιο τραγική πτυχή της τραγωδίας του 1974
Την πιο τραγική πτυχή της κυπριακής τραγωδίας του 1974 αποτελεί το συνεχιζόμενο δράμα των οικογενειών των αγνοουμένων, που ζουν καθημερινά το μαρτύριο της αναμονής για τη διακρίβωση της τύχης των αγαπημένων τους, αναφέρει, σε μήνυμα του με την ευκαιρία του ΚΔ΄ Μαραθώνιου Αγάπης Αγνοουμένων (30 Απριλίου- 10 Μαΐου 2009) προς τους εκπαιδευτικούς, μαθητές και μαθήτριες, σπουδαστές και σπουδάστριες, ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Ανδρέας Δημητρίου.
''Το καθημερινό δράμα των συγγενών των αγνοουμένων μας, που διεκδικούν το στοιχειώδες ανθρώπινο δικαίωμα να γνωρίζουν τι απέγιναν στον πόλεμο οι δικοί τους άνθρωποι δεν βρήκε, δυστυχώς, την ανάλογη ανταπόκριση από τις κατοχικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα σήμερα, 35 χρόνια μετά, να μην έχει ακόμα διακριβωθεί η τύχη του μεγαλύτερου αριθμού των αγνοουμένων μας'', προσθέτει.
Θετική εξέλιξη, συνεχίζει ο κ. Δημητρίου, αποτελεί το γεγονός ότι με τη συνεχιζόμενη ταυτοποίηση λειψάνων των αγνοουμένων, η οποία έχει ήδη αρχίσει και συνεχίζεται καθημερινά μέσω της Επιτροπής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Αγνοούμενους, αρκετές οικογένειες έχουν πληροφορηθεί για την τύχη των αγαπημένων τους, έχουν παραλάβει τα λείψανά τους και τους κήδεψαν με τις δέουσες τιμές.
Με την ευκαιρία της διοργάνωσης, αναφέρει, του φετινού 24ου Μαραθώνιου Αγάπης Αγνοουμένων, ''φέρνουμε στη μνήμη μας τους ηρωικούς αγνοούμενούς μας και, ταυτόχρονα, συμπαραστεκόμαστε ως πολιτεία και ως λαός στο δράμα και στον αγώνα των οικογενειών και των συγγενών τους''.
''Ταυτόχρονα, ευχόμαστε και προσμένουμε πολύ σύντομα να ευοδωθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται ώστε να εξευρεθεί μια δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική λύση του κυπριακού προβλήματος, η οποία θα πρέπει απαραίτητα να διασφαλίζει τον τερματισμό της κατοχής, την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων και των εποίκων, τη διακρίβωση της τύχης όλων των αγνοουμένων μας και την επανένωση της μαρτυρικής μας πατρίδας, ώστε να επικρατήσει στην Κύπρο η ειρήνη για πάντα'', καταλήγει ο κ. Δημητρίου, στο μήνυμά του.
Τον βρήκε, όπως τον ονειρεύτηκε!
Προφητικό
όνειρο είχε ο αδελφός αγνοουμένου, ο
Βαγγέλης Αντρέου από το Παλαίκυθρο,
ένα χρόνο προτού βρεθούν τα οστά τού
αδερφού του. Του είπε ότι
τραυματίστηκε στο αριστερό πόδι και,
όταν έγινε η ταυτοποίηση,
διαπιστώθηκε ότι, όντως, έλειπε ο
σκελετός του ποδιού του…
«Έγινες
παππούς, με ρώτησε. Ναι, του λέω. Θα
του δώσεις το όνομά σου; Όχι, του
είπα, είναι κορίτσι και θα πάρει το
όνομα της γυναίκας μου. Πάλι καλά,
μου λέει αυτός, εμένα ποιος θα δώσει
το όνομά μου»... Κομπιάζει ο
Βαγγέλης, η φωνή του τρέμει και
δάκρυα τρέχουν από τα μάτια του. «Τι
έχεις, τον ρωτάω, είσαι καλά; Είμαι
καλά, είπε, τραυματίστηκα στο
αριστερό πόδι και είμαι στο
νοσοκομείο». Η μαρτυρία του 61χρονου
Βαγγέλη Αντρέου, στο ΚΥΠΕ,
συγκλονίζει. Ο διάλογος διεξάγεται
ανάμεσα στον ίδιο και τον αγνοούμενο
αδελφό του. Χωρόχρονος; Όλα
εκτυλίχθηκαν κατά τη διάρκεια ενός
προφητικού ονείρου που είχε ο κ.
Βαγγέλης, ένα χρόνο πριν μάθει ότι
τα οστά του αδελφού του, Ιάκωβου,
που αγνοούνταν από τη δεύτερη φάση
της τουρκικής εισβολής, βρέθηκαν.
Ο αδελφός του, Ιάκωβος, ήταν 22 ετών
και υπηρέτησε ως έφεδρος λοχίας κατά
τη βάναυση τουρκική εισβολή.
Όταν η Διερευνητική Επιτροπή
Αγνοουμένων τον ειδοποίησε ότι
ταυτοποιήθηκαν τα οστά του αδελφού
του, που εντοπίστηκαν σε ομαδικό
τάφο κοντά στο χωριό Τζιάος, όπου
υπηρετούσε σε φυλάκιο μεταξύ της
πρώτης και δεύτερης φάσης της
εισβολής, του έδωσαν και μια
φωτογραφία. Από το σκελετό έλειπε το
αριστερό πόδι του Ιάκωβου,
επιβεβαιώνοντας το όνειρο που είχε,
στο οποίο ο αδελφός του, του είχε
πει ότι είχε τραυματιστεί.
Για την ελευθερία
Το καλοκαίρι του 1974 ο Ιάκωβος
Ανδρέου ήταν 22 χρονών,
αρραβωνιασμένος, έμενε στο
Παλαίκυθρο και δούλευε στη Μια Μηλιά.
Μετά την τουρκική εισβολή, τον
έστειλαν στο τάγμα του κ. Πετάση,
όπως θυμάται ο Βαγγέλης, με άλλα
επτά άτομα. Με τον πατέρα του, τον
επισκέφθηκαν στις 13 Αυγούστου του
1974 στο φυλάκιο, απέναντι από το
Τζιάος. Τους είχε πει ότι ήθελε να
φύγει από εκεί, γιατί δεν είχαν
φαγητό.
«Του είπα: Μα, είσαι ένας λοχίας....
Ήρθαμε να πολεμήσουμε για την
ελευθερία μας. Δεν μπορείς να φύγεις.
Αύριο, αν γίνει η εισβολή, να
φύγουμε… Ήταν η τελευταία φορά που
τον είδαμε», λέει ο κ. Βαγγέλης. Ο
ίδιος πήγε να πολεμήσει στην Κλεπίνη.
Αργότερα, έμαθε πως, μετά τη δεύτερη
εισβολή, πήραν τον πατέρα του μαζί
με άλλους από το Παλαίκυθρο στη Βώνη,
όπου κρατούσαν τους άντρες στην
εκκλησία του χωριού και τα
γυναικόπαιδα στο σχολείο. «Ένα βράδυ
τον έβγαλαν έξω μαζί με τρεις
συγχωριανούς και τέσσερις ξένους,
και από τότε δεν μάθαμε τίποτε».
Αυτό που θυμάται πιο έντονα ο κ.
Βαγγέλης από εκείνες τις ημέρες
είναι τη σκηνή με τον αδελφό του. «Που
δεν τον τράβηξα να τον φύγω από εκεί»,
αναφέρει ο ίδιος, και συνεχίζει: «Αλλά
και αυτός ήταν λοχίας. Έπρεπε να
κάνει το καθήκον του. Δεν ήταν απλός
στρατιώτης, να φύγει…».
Παρηγοριά η εγγονή μας
Μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων, ο
κ. Βαγγέλης πήγε στο κατεχόμενο
Τζιάος, αλλά δεν μπόρεσε να
εντοπίσει οτιδήποτε. Η περιοχή που
ήταν το φυλάκιο είχε αλλάξει. Ο
τάφος εντοπίστηκε σε ένα χωράφι με
ελιές, όπως είπε, και όχι κοντά στο
φυλάκιο που υπηρετούσε.
«Σε 10 ημέρες θα γίνω 61 χρονών.
Έπρεπε να ξέρουμε. Τουλάχιστον να
τον θάψουμε, να του ανάβουμε ένα
κεράκι», αναφέρει ο κ. Βαγγέλης.
Όταν είδε στο όνειρό του τον αδελφό
του τον Ιάκωβο, η εγγονή του ήταν
λίγων μηνών. Σήμερα η μικρή Ιωάννα
είναι 19 μηνών και «με αυτήν
παρηγορούμαστε», λέει χαρακτηριστικά.
«Ο
γιος μου μοιάζει πολύ στον Ιάκωβο»
Ο κ. Βαγγέλης έχει τρία παιδιά και ο
γιος του Ανδρέας «μοιάζει πολύ στον
Ιάκωβο», αναφέρει συγκινημένος. Για
όλα αυτά που πέρασε, αναφέρει: «Ο
πόλεμος αυτά έχει. Το κακό, το
υφίσταται ο άμαχος πληθυσμός. Εγώ με
τους Τ/κ δεν έχω πρόβλημα, έχω πολύ
καλές σχέσεις. Και στο σπίτι μου
ήρθαν, φάγαμε. Είπα του γιου μου, να
πάρω το πιστόλι να τους καθαρίσω, τι
θα καταλάβω; Δεν είμαστε άνθρωποι
του μίσους».
Έχει πάει στο πατρικό του σπίτι που
βρίσκεται στο Παλαίκυθρο, αλλά δεν
άντεξε να μπει μέσα. Τώρα διαμένουν
Τ/κ. Μίλησε μαζί τους, «θυμήθηκαν
την οικογένειά μου, τη μάνα μου,
αλλά έφυγα, δεν μπόρεσα να μπω».
Ζητεί να γίνει μια πλακέτα για τους
αγνοουμένους και τους πεσόντες του
Παλαικύθρου, όταν θα ανεγερθεί ο
σύλλογός τους, ΑΠΟΠ Παλαικύθρου,
στην προσφυγιά, στα Λατσιά.
Τη Κυριακή η κηδεία
Στον ομαδικό τάφο στο Τζιάος, όπου
εντοπίστηκαν τα οστά πέντε εκ των
οκτώ στρατιωτών και αξιωματικών που
επάνδρωναν το φυλάκιο,
συγκαταλέγονται και αυτά του Ιάκωβου.
Οι κηδείες των τεσσάρων έγιναν ήδη.
Την Κυριακή, στη μία το μεσημέρι
στην εκκλησία του Αγίου Ελευθερίου,
στον ομώνυμο συνοικισμό, στα Λατσιά,
πέφτει η αυλαία και για το νεαρό που
έχασε τη ζωή του υπερασπίζοντας την
πατρίδα και την ελευθερία της Κύπρου.
Αγνοούμενος παραμένει και ο πατέρας
των δύο αδελφών, Ανδρέας Αντζουλή.
Τιμή σε όσους προασπίστηκαν τη Δημοκρατία
Τελέστηκαν σε όλη την Κύπρο μνημόσυνα πεσόντων του πραξικοπήματος και της εισβολής
Ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος προέστη του μνημοσύνου στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Θεοδώρου στην Πάφο.
Τελέστηκαν χθες
το πρωί, σε όλους τους ιερούς
ναούς της ελεύθερης Κύπρου,
μνημόσυνα των πεσόντων κατά τη
διάρκεια του προδοτικού
πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου
του 1974. Ο Αρχιεπίσκοπος
Χρυσόστομος προέστη του μνημοσύνου
στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου
Θεοδώρου στην Πάφο. Εκ μέρους του
Προέδρου της Δημοκρατίας Δημήτρη
Χριστόφια, παρέστη ο υπουργός
Γεωργίας Μιχάλης Πολυνείκης. Σε
επιμνημόσυνο λόγο, ο κ. Πολυνείκης
τόνισε ότι η απονομή τιμής σε
όσους αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν
προασπιζόμενοι τον εκλεγμένο
Πρόεδρο της Δημοκρατίας Εθνάρχη
Μακάριο, τη νομιμότητα και τους
δημοκρατικούς θεσμούς, είναι
ιστορικό χρέος. Το επίσημο
μνημόσυνο για όσους έπεσαν κατά τη
διάρκεια του πραξικοπήματος θα
τελεστεί την ερχόμενη Τετάρτη, 15
Ιουλίου, στον ιερό ναό Αγίων
Κωνσταντίνου και Ελένης στη
Λευκωσία.
Μιλώντας μετά το πέρας του
μνημοσύνου, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου
Χρυσόστομος τόνισε ότι η χθεσινή
μέρα ήταν ημέρα περισυλλογής. Ο
λαός, είπε, πρέπει να στέκεται
μπροστά στα γεγονότα με εθνική
συνείδηση και ποτέ ξανά να μη
λειτουργήσει όπως λειτούργησαν «οι
άφρονες του 1974».
Είπε, ακόμη, ότι όλοι πρέπει να
έχουν μέσα τους το αίσθημα της
ελευθερίας, της δικαιοσύνης και
της δημοκρατίας, και να μην
επιδιώκουν «να επιβάλουν τη θέλησή
τους διά πυρός και σιδήρου».
Απαντώντας, εξάλλου, σε ερώτηση
για το εάν σήμερα γίνεται
προσπάθεια επιβολής λύσεων στο
Κυπριακό «διά πυρός και σιδήρου»,
ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της
Κύπρου είπε ότι «οι εχθροί της
Κύπρου απεργάζονται αυτές τις
ανόσιες καταστάσεις, που οδήγησαν
τον λαό στις άσχημες μέρες που ζει».
Ο Κύπρου Χρυσόστομος εξέφρασε την
ελπίδα ότι ο λαός δεν θα επιτρέψει
σε κανέναν να του στερήσει την
ελευθερία και τη δημοκρατία του,
και ότι δεν θα συγκατατεθεί σε
λύση που δεν θα διαλαμβάνει την
αποχώρηση και του τελευταίου
Τούρκου στρατιώτη και του
τελευταίου εποίκου.
Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κατέληξε
λέγοντας ότι η ε/κ πλευρά θα
πρέπει να παραμείνει μονολιθικά
στη γραμμή αυτή, μέχρι να
ανατείλουν καλύτερες μέρες.